woensdag in week 10 door het jaar

Tussen waarheid en misleiding

Tekst overweging: Kris

Op de berg Karmel staat de profeet Elia tegenover de profeten van Baäl. Baäl was voor de volken rondom Israël de god van vruchtbaarheid, voorspoed en regen. Velen waren ervan overtuigd dat hij het leven kon schenken en beschermen. Ook een deel van Israël was die richting uitgegaan. Het volk was de Heer niet helemaal vergeten, maar het was Hem ook niet langer met een onverdeeld hart trouw gebleven. Daarom stelt Elia een pijnlijke vraag: “Hoe lang blijft u nog op twee gedachten hinken?” Uiteindelijk – zo lezen we – blijkt dat Baäl geen antwoord geeft. Alleen de Heer hoort het gebed van Elia. Het volk ontdekt opnieuw wie de ware God is en buigt zich neer met de woorden: “De Heer is God, de Heer is God!”

Deze lezing gaat over meer dan een gebeurtenis uit een ver verleden. Zij legt een blijvende verleiding van het menselijk hart bloot. Afgoderij ontstaat wanneer iets of iemand de plaats inneemt die alleen aan God toekomt. Dat kan zich op vele manieren voordoen. Vaak denken wij dan spontaan aan geld, macht of bezit, de gekende clichébeelden. In de eerste lezing gaat het over religieuze misleiding. Mensen dachten God te dienen, terwijl zij in werkelijkheid een andere weg waren ingeslagen.

Ook vandaag bestaan zulke gevaren. Zij doen zich niet alleen voor buiten het christendom, maar soms ook binnen de Kerk zelf. Bepaalde ideeën kunnen zo veel ruimte krijgen dat zij het evangelie beginnen te verdringen. Dat gebeurt telkens wanneer menselijke overtuigingen belangrijker worden dan het hart van Gods boodschap. Wij zien dat bijvoorbeeld wanneer oorlog wordt gerechtvaardigd, vernietiging als noodzakelijk wordt voorgesteld en steeds verdere bewapening als vanzelfsprekend wordt beschouwd. Dan klinkt soms ook de overtuiging dat God aan onze zijde staat. Op zulke momenten dreigt Gods naam gebruikt te worden om menselijke belangen te ondersteunen. De geschiedenis toont hoe gevaarlijk zulke woorden kunnen worden. Paus Franciscus heeft het ontelbare keren herhaald: oorlog is altijd opnieuw een vernedering voor de mensheid. Het evangelie wijst een andere richting. Het roept op tot verzoening, tot eerbied voor het leven en tot de erkenning van de waardigheid van iedere mens. Zodra wij God gebruiken om onze eigen overtuigingen te rechtvaardigen, bevinden wij ons op een gevaarlijke weg.

In het evangelie zegt Jezus dat Hij niet gekomen is om de Wet en de Profeten af te schaffen, maar om ze tot vervulling te brengen. In Hem bereikt Gods openbaring haar volheid. Alles wat God doorheen de eeuwen heeft gesproken, vindt zijn diepste betekenis in zijn persoon, zijn woorden en zijn levensgave. Jezus waarschuwt zijn leerlingen om niets af te doen van wat God heeft geopenbaard en het trouw door te geven aan anderen.

Daar ligt een belangrijke opdracht voor iedere christen, ook voor ons vandaag. Het geloof wordt nooit alleen voor onszelf gegeven. Het wordt ons toevertrouwd om door te geven, en wel in waarheid. Dat geldt voor ouders en grootouders, voor leerkrachten, catechisten, priesters en voor allen die met jongeren op weg gaan. Jongeren hebben recht op volwassenen die met hen spreken over wat werkelijk van waarde is. Zij hebben recht op mensen die niet zwijgen uit gemakzucht of onzekerheid, maar die vanuit hun eigen geloofservaring getuigen van de weg die naar leven voert. Het is eenvoudiger om hen over te laten aan hun schermen en ons terug te trekken uit het gesprek. Toch hebben zij nood aan mensen die luisteren, begeleiden en richting helpen geven. Zij hebben recht op volwassenen die aanwezig zijn.

Dat gesprek is vandaag misschien belangrijker dan ooit. Vele jongeren groeien op in een wereld van eindeloze algoritmen. Zonder dat zij het beseffen, kunnen zij terechtkomen in een systeem dat niet alleen bepaalt wat zij zien, maar geleidelijk ook mee bepaalt wie zij worden. Wat voortdurend wordt herhaald, wordt geloofwaardig. Wat vaak genoeg verschijnt, krijgt gezag. Daarom mogen wij niet zwijgen. Jongeren hebben recht op mensen die hen helpen onderscheiden wat waarachtig is, wat goed is en wat leven geeft. Zij hebben recht op volwassenen die met hen spreken over de grote vragen van het leven, die hen helpen zoeken naar waarheid en die samen met hen de weg van het evangelie verkennen. Zij hebben recht op mensen die hun verantwoordelijkheid opnemen om het geloof in waarheid door te geven. Ouders hebben de plicht om 'aanwezig' te zijn.

Elia sprak niet alleen, hij bad ook. Hij riep de Heer aan voor zijn volk. Ook dat blijft onze opdracht. Laten we bidden voor onze jongeren, voor de wereld en voor vrede tussen volkeren. Laten we bidden dat mensen zich niet laten meeslepen door stemmen die misleiden, verdelen, verharden of verblinden. Laten we bidden dat steeds meer mensen God leren kennen. En laten we bidden dat zijn liefde niet alleen wordt beleden met woorden, maar zichtbaar wordt in ons leven, gedragen door onze keuzes en belichaamd in onze omgang met elkaar.

Laten we bidden

Heer onze God,
wij bidden U vandaag
bijzonder voor onze jongeren.
Bewaar hun hart
voor alles wat hen van U wegdrijft.
Schenk hun mensen die naar hen luisteren,
hen begeleiden en hun de weg van het evangelie tonen.
Geef hun wijsheid om te onderscheiden
wat waarachtig is en wat leven geeft.
Laat hen ontdekken dat zij door U gekend,
bemind en geroepen zijn.
Vervul hen met uw Geest,
zodat zij mogen groeien in geloof, hoop en liefde.
Door Christus, onze Heer.
Amen.

Geliefde mensen, mogen wij trouw blijven aan het evangelie en door ons woord en ons voorbeeld anderen nabij zijn op hun geloofsweg.
Een mooie woensdag,
kris

---

Om mee op weg te gaan

Hoe ga jij vandaag om met jongeren? Is vrijheid voor jou vooral hen hun eigen weg laten gaan, of vraagt liefde soms ook om nabijheid, begeleiding en een eerlijk gesprek? Op welke manier help jij jonge mensen ontdekken wat werkelijk richting geeft aan hun leven?