6e paaszondag A

De Geest die het hart doet zien

Tekst overweging: Kris

Johannes heeft het in het evangelie opnieuw over ‘de wereld’. Intussen weten we dat hij daarmee niet de schepping bedoelt, ook niet de mensen op zich, want God heeft de wereld met al haar mensen lief. Met ‘de wereld’ bedoelt Johannes een manier van leven waarin de mens zichzelf tot middelpunt maakt en zich afsluit voor God en voor het licht van Christus.

Vandaag zegt Jezus: ‘De wereld kan de Geest niet ontvangen, want ze ziet Hem niet en kent Hem niet.’ Aangrijpende woorden. De heilige Geest dringt zich niet op. Hij werkt stil en diep in het hart van mensen. Wie volledig opgaat in bezit, macht, oppervlakkigheid of eigenbelang, leert die stille aanwezigheid steeds minder aanvoelen. Het innerlijk leven verschraalt langzaam. Er blijft weinig ruimte over voor verwondering, gebed, mededogen en innerlijke ontvankelijkheid. Wie kiest voor de wereld, zoals Johannes het bedoelt, sluit zich af voor de Geest. En wie zich afsluit voor de Geest, zal Hem ook niet kennen. Niet omdat God ver weg zou zijn, maar omdat het hart ongevoelig is geworden voor zijn aanwezigheid.

Jezus zegt vervolgens iets gelijkaardigs over zichzelf: ‘Nog een korte tijd en de wereld zal Mij niet meer zien, maar jullie zullen Mij wel zien.’ Jezus verwijst hier naar de tijd na zijn heengaan naar de Vader, wanneer Hij na zijn hemelvaart niet langer zichtbaar onder zijn leerlingen zal rondgaan. Wie leeft volgens de logica van de wereld, raakt ook het zicht op Christus kwijt. Natuurlijk gaat het hier niet over een zien met de ogen van het lichaam, maar over een innerlijk zien dat groeit door de Geest.

Wie leeft in de Geest zal Christus herkennen op heel wat plaatsen en manieren. Op de eerste plaats diep in zichzelf, daar waar Hij als hemelse Gast zijn inwoning heeft. Op elk moment van de dag, zowel binnen het gebed als midden in het gewone leven, mag je in zijn nabijheid vertoeven. In de diepten van je ziel mag je tot Hem spreken, naar Hem luisteren, van zijn liefde ontvangen en groeien in verbondenheid met Hem. Je mag je met Hem verenigen, in Hem zijn zoals Hij in jou is. Dat verborgen leven met Christus ligt dichterbij dan we vaak denken. Hiervoor hoef je geen theologie gestudeerd te hebben of bijzondere gaven ontvangen te hebben. Zoals Johannes tijdens het laatste avondmaal: je ogen sluiten en je heel eenvoudig tegen Hem aanvlijen, op je gebedsmatje of op de trein.

Wie leeft in de Geest zal de Heer ook ontmoeten in de ander, in ieder mens: de gekwetste, zoekende, verdwaalde en zelfs zondige mens. Je zal de Heer ontmoeten als een bedelaar om liefde, als iemand die jou persoonlijk vraagt zijn dorst te lessen. De Heer zal door de ander heen jou uitnodigen Gods liefde handen en voeten te geven. Of zoals Levinas het zou zeggen: in het gelaat van de ander komt een appèl naar ons toe dat ons uit onszelf haalt en ons roept tot verantwoordelijkheid. Wie werkelijk leert kijken met de ogen van de Geest, ontdekt dat geen enkele ontmoeting zomaar toevallig is. Overal kan Christus op ons wachten: in de vreugde van mensen, in hun broosheid, in hun nood aan nabijheid, in hun verlangen om gezien en bemind te worden.

Maar we zullen Hem ook zien en ontmoeten op momenten en in situaties waar mensen zorg dragen voor elkaar. Waar een zorgkundige op het bed van een bewoner in het woonzorgcentrum gaat zitten, laat de Heer zich zien. Waar met aandacht geluisterd wordt naar iemand die op verhaal wil komen, openbaart zich de Heer. Waar een kok met liefde en toewijding maaltijden bereidt, laat Christus zich zien. En zo kunnen we verdergaan. Wie kijkt met de ogen van de Geest, zal de Heer op ontelbare plaatsen ontmoeten.

En denk ook aan de vele vormen van schoonheid waarin de Heer zich laat vermoeden. In de natuur bijvoorbeeld, wanneer het ochtendlicht doorbreekt, wanneer de wind door de bomen ruist, wanneer de stilte van een bos of een uitgestrekt landschap een mens doet verstillen en innerlijke rust schenkt. In muziek die iets raakt in ons binnenste waarvoor we zelf nauwelijks woorden vinden, die verdriet kan dragen, troost kan brengen of het hart laat zingen door de schoonheid van het leven. In lectuur die ons dieper doet kijken dan ons eigen bestaan, die onze ziel verruimt en ons gevoeliger maakt voor waarheid, kwetsbaarheid en liefde. In een film of theatervoorstelling waarin iets zichtbaar wordt van menselijke strijd, vergeving, hoop of opoffering. In kunst die ons stil maakt en ons optilt boven de oppervlakkigheid van het moment. Wie leeft in de Geest zal gaandeweg ontdekken dat Christus zich op ontelbare manieren kenbaar maakt, midden in het gewone leven.

Wie leeft in de Geest zal Christus ook herkennen in de Kerk. In de gemeenschap van gelovigen, in het Woord dat telkens opnieuw tot ons spreekt, in de liturgie waarin hemel en aarde elkaar raken, in de sacramenten waarin de Heer zichzelf aan ons schenkt. Ook daar laat Christus zich kennen als God zelf die voor ons neerknielt om ons de voeten te wassen.

Maar we zullen Hem ook herkennen als de Gekruisigde in mensen die vandaag lijden. In slachtoffers van oorlog en geweld. In kinderen die opgroeien in armoede. In mensen die vernederd, misbruikt of uitgebuit worden. In ouderen die vergeten raken. In mensen die innerlijk gebroken zijn en nauwelijks nog hoop ervaren. Wie leeft in de Geest, zal daar niet onverschillig aan voorbijgaan. De Geest opent onze ogen voor de wonden van de wereld én voor de aanwezigheid van Christus daarin.

Lieve mensen, het is zo belangrijk aandacht te geven aan de heilige Geest. Laten we niet vergeten dat christelijk leven niet begint bij menselijke prestaties los van God. Christelijk leven is op de eerste plaats ontvankelijkheid voor de Geest. Onze roeping is het om ons te verinnigen met zijn vuur, om innerlijk meer afgestemd te raken op de aanwezigheid van Christus. Zoals het evangelie ons vandaag leert, zal de Geest ons Christus doen zien. Meer nog: de Geest zal ons binnenleiden in de liefde van Christus. Hij zal ons hart zachter maken, aandachtiger, meer bewogen en levendiger. In de Geest zullen wij de Heer werkelijk ontmoeten: in onszelf, in de ander, in onze zorg voor elkaar, en op alle plaatsen waar liefde sterker blijkt dan de duisternis.

Laten we bidden

Heilige Geest,
maak ons hart levend
en open onze ogen voor Christus
die midden onder ons aanwezig blijft.
In zijn naam.
Amen.

Geliefde mensen, moge wij vandaag Christus herkennen in het samenzijn rond het Woord en de tafel van de Heer, in de schoonheid van deze lentedag en in ieder mens die ons pad kruist.
Met genegen groeten,
kris