woensdag na de Openbaring van de Heer

Geschapen naar Gods beeld, geroepen tot overgave

Tekst overweging: Kris

Beide lezingen van vandaag spreken, elk op hun eigen manier, over angst. Het evangelie volgt meteen op het broodwonder dat we gisteren hoorden. De leerlingen hebben dit wonder aanschouwd, zij hebben de overvloed gezien, het breken en delen van het brood, het teken van zorg en leven. En toch, zegt Marcus zonder omwegen, hebben zij de betekenis ervan niet doorgrond. “Ze waren niet tot inzicht gekomen door wat er met de broden was gebeurd, doordat ze hardleers waren.”

Ook wij zeggen vaak vertrouwd te zijn met het evangelie. We kennen het mysterie van Gods menswording, we belijden dat Christus in ons woont, dat Hij ons roept om doorheen de ander Gods liefde gestalte te geven. We onderschrijven dit, we dragen het als levensideaal, we noemen het zelfs onze roeping. En toch - als we heel eerlijk zijn - ervaren velen van ons dat er diep vanbinnen iets is dat ons tegenhoudt om ons werkelijk te geven aan dit gebeuren, om ons zonder voorbehoud toe te vertrouwen aan Gods aanwezigheid. Dat iets heeft een naam: angst.

Het is een existentiële angst om onze autonomie te moeten prijsgeven, de vrees dat we onszelf zouden verliezen. Maar de vraag is: over welke autonomie gaat het dan? Vaak gaat het om zekerheden die we zorgvuldig hebben opgebouwd, om een comfortzone waarin we ons veilig hebben genesteld, om een leven dat we georganiseerd en onder controle menen te hebben. Wanneer dat goed loopt, voelen we ons sterk en zelfstandig. En precies daar dreigt een verblinding voor iets diepers: voor een hand die zich naar ons uitstrekt en uitnodigt om aan onszelf af te sterven, zoals Jezus het noemt wanneer Hij spreekt over jezelf verliezen om Hem te volgen (Mc 8, 35; Mt 16, 25; Lc 9, 24).

Het gaat hier over identiteit. Wie ben ik? Wat is, en waar vind ik, mijn diepste grond? De Bijbel zelf geeft hier een heel klaar antwoord op, en wel helemaal bij het begin, waar God de mens schept. Daar lezen we: “Laten Wij mensen maken die ons evenbeeld zijn, die op Ons lijken” (Gen 1, 26-27). In de vertrouwde formulering uit vroegere vertalingen klinkt dat: de mens is geschapen naar Gods beeld en gelijkenis. Dat betekent niet alleen dat onze oorsprong iets weerspiegelt van wie God is, maar ook dat het onze roeping is om daaraan gestalte te geven.

Ieder mensenkind draagt dus het potentieel in zich om drager te zijn van Gods goedheid, van zijn liefde, van zijn barmhartigheid. Dat potentieel is tegelijk opdracht. En - laat ons eerlijk zijn - vaak staat ons persoonlijk prestige daar haaks op. We bouwen aan een beeld van onszelf, aan erkenning, aan zelfhandhaving, en precies dat kan ons innerlijk afsluiten. Natuurlijk mogen we ons leven uitbouwen, organiseren en groeien als mens. Maar laat dat altijd vertrekken vanuit onze oerroeping: leven naar Gods beeld en gelijkenis. En pas op: dit gaat niet over je best doen. Ook religieuze inzet kan ongemerkt draaien rond zelfrealisatie. Het evangelie vraagt iets anders: je toevertrouwen aan de Heer, je schenken aan Hem, God laten leven in jouw leven.

Je kunt theologisch onderlegd zijn, een trouw gebedsleven hebben, zelfs wonderen hebben meegemaakt zoals de leerlingen bij de broodvermenigvuldiging, en toch blijft het mogelijk dat je jezelf niet werkelijk aan Hem geeft. Het gaat dieper dan bewondering voor de Heer, dieper ook dan dankbaarheid om wie Hij is of wat Hij doet. Het gaat om je identiteit vinden in Hem, om je leven laten vormen naar Christus, die zelf het volmaakte beeld van God is. Wie deze weg vindt, wie zich ten diepste kan schenken, zal een vrijheid ontdekken die geen mens kan maken: de vrijheid van de liefde, de vrijheid van het loslaten, de vrijheid van weten dat je gedragen wordt door Gods Geest, in een stroom die groter is dan jezelf.

Ook de eerste lezing van vandaag spreekt over angst. “De liefde laat geen ruimte voor angst.” Angst is een slechte raadgever, zegt de volksmond, en Johannes bevestigt het. Angst verraadt de vrees jezelf te verliezen en op jezelf teruggeworpen te blijven. Liefde daarentegen opent, draagt en voltooit, omdat zij haar oorsprong vindt in God zelf.

Het kruis van Jezus leert ons veel. Vandaag leert het ons wat totale overgave teweegbrengt, niet als verheerlijking van lijden, maar als de uiterste consequentie van liefde die zich geeft. “Wie zichzelf verliest, zal zichzelf vinden”, zegt het evangelie (Mc 8, 35). Dat gold in zekere zin voor Jezus, en dat geldt ook voor ieder van ons. Daar ligt het geheim van een leven dat niet meer om zichzelf cirkelt, maar vrij wordt doordat het zich laat dragen door God.

Laten we bidden

Goede God,
wanneer angst ons hart vernauwt,
spreek dan uw woord van vrede.
Laat uw Geest ons dragen
en ons leven vormen naar uw liefde.
In Christus, onze Heer.
Amen.

Geliefde mensen, mogen we samen groeien in een vertrouwen dat ons losmaakt van angst en ons leven opent voor de liefde die God in ons wil laten stromen.
Een toegewijde woensdag,
kris