woensdag in de 7e paasweek

Eenheid als roeping

Tekst overweging: Kris

Beide lezingen van vandaag zijn opnieuw geschreven in het licht van afscheid. De voorbije dagen hoorden we al vaker woorden die klinken als een laatste toevertrouwen. Ook vandaag voelen we die sfeer sterk aan. Paulus neemt afscheid van de oudsten van de Kerk van Efeze. Jezus bidt vlak voor zijn lijden tot zijn Vader. In beide teksten klinkt liefde door, maar ook bezorgdheid om wat komen zal. Paulus weet dat hij zijn leerlingen wellicht niet meer zal terugzien. Jezus bereidt zijn leerlingen voor op een tijd waarin Hij niet langer zichtbaar onder hen zal zijn.

In het gebed van Jezus horen we vandaag woorden die als een hartslag doorheen de eeuwen van de Kerk zijn blijven klinken: “Mogen zij één zijn.” Een gebed dat voortkomt uit de kern van Jezus’ zending. Het gaat hier niet enkel over organisatorische eenheid of oppervlakkige eensgezindheid, maar over een verbondenheid die geworteld is in Gods eigen leven. “Zoals Wij één zijn,” zegt Jezus. Hij verwijst naar de liefde tussen de Vader en Hemzelf, een liefde die leeft in de heilige Geest. Door diezelfde Geest mogen ook wij binnentreden in die goddelijke verbondenheid. Het christelijk leven wordt zo veel meer dan enkel samen geloven of samen bidden: het wordt een deelname aan het leven van de Drie-ene God.

Doorheen de geschiedenis zijn er vele bewegingen, gemeenschappen en gelovigen geweest die geprobeerd hebben om dat verlangen van Jezus concreet te beleven. Een van die gemeenschappen is de Focolarebeweging. Deze beweging ontstond tijdens de Tweede Wereldoorlog in Trente in Italië, rond Chiara Lubich en enkele jonge vrouwen. Terwijl de wereld verscheurd werd door bombardementen, angst en haat, begonnen zij samen het evangelie te lezen vanuit één eenvoudige vraag: hoe kunnen wij dit vandaag werkelijk beleven?

In die beginperiode, midden in de oorlogsjaren, ging hun aandacht bijzonder uit naar mensen die vervolgd werden, onder wie Joden die moesten onderduiken. Het waren vaak kleine en stille daden van menselijkheid, maar juist daarin kreeg het evangelie handen en voeten. In een wereld die verscheurd werd door verdeeldheid groeide bij hen het verlangen om mensen met elkaar te verbinden. In het gebed van Jezus herkenden zij steeds meer de weg waartoe zij zich geroepen wisten: “Mogen zij allen één zijn.”

De eerste gemeenschappen van Focolare wilden vooral plaatsen worden waar wederzijdse liefde zichtbaar werd. Ze spiegelden zich aan het samenleven van de eerste christenen zoals we dat lezen in de Handelingen van de apostelen. Men bad samen, vierde samen eucharistie, deelde met elkaar en had bijzondere aandacht voor armen en mensen in nood. In de beginjaren trok deze eenvoudige evangelische levensstijl vele mensen aan. Men voelde dat het geloof onder hen geen theorie bleef, maar een levende werkelijkheid werd, gedragen door eenvoud, vreugde en onderlinge verbondenheid. Authenticiteit draagt immers altijd een stille overtuigingskracht in zich. Mensen voelen spontaan aan wanneer het evangelie niet alleen met woorden wordt verkondigd, maar zichtbaar wordt in de manier waarop mensen met elkaar omgaan.

Voor Chiara Lubich en haar eerste gezellinnen werd Jezus’ belofte van zijn aanwezigheid waar mensen zich verenigen in zijn Naam een werkelijke beleving. Men ervoer de wederzijdse liefde als een concrete ervaring van Christus die zichtbaar en werkzaam werd tussen mensen. Dat gaf aan hun gemeenschapsleven een diepe spirituele en mystieke dimensie.

Gaandeweg groeide ook het besef dat Jezus’ gebed om eenheid veel verder reikt dan de eigen gemeenschap. Het verlangen van Christus omvat immers niet alleen de eenheid binnen de katholieke Kerk, maar strekt zich uit naar alle christelijke kerken en uiteindelijk naar heel de mensheid. Zo ontstond binnen Focolare een sterk oecumenisch engagement. Men zocht ontmoeting met andere christelijke kerken en gemeenschappen door samen Christus centraal te stellen. Vanuit diezelfde geest ontstond ook een openheid naar andere religies en naar mensen zonder geloof. Achter dit alles leefde dezelfde overtuiging: ieder mens draagt een diep verlangen naar verbondenheid in zich.

Toch is de Focolarebeweging altijd diep verankerd gebleven in het hart van de katholieke Kerk. De liefde voor het evangelie, de eucharistie en de eenheid met de paus bleven wezenlijke pijlers van hun spiritualiteit. Tegelijk bleef men zoeken naar nieuwe wegen van ontmoeting, ver buiten de grenzen van de eigen gemeenschap, midden in een wereld die vaak gekenmerkt wordt door polarisering, individualisme en wantrouwen.

Chiara Lubich overleed in 2008, maar de beweging leeft vandaag nog steeds verder in vele landen wereldwijd. Op vele plaatsen blijven mensen zich inzetten voor ontmoeting, dialoog en verbondenheid tussen personen, kerken en culturen. Daarin ligt wellicht ook de blijvende kracht van deze spiritualiteit. Het verlangen naar eenheid dat Jezus in het evangelie uitspreekt, blijft immers ook vandaag vele harten aanspreken, zeker in een wereld waarin mensen vaak naast elkaar leven.

Uiteraard is de Focolarebeweging niet de enige beweging binnen de Kerk die het verlangen van Jezus naar eenheid ter harte heeft genomen. Doorheen de geschiedenis hebben vele gemeenschappen, religieuze orden en gelovigen geprobeerd plaatsen van verzoening, verbondenheid en evangelische broederlijkheid te laten groeien. Ook de pausen hebben doorheen de jaren, in hun encyclieken, toespraken, homilieën en kerkelijke documenten, herhaaldelijk opgeroepen tot eenheid, ontmoeting en oecumene.

Het gebed van Jezus — “Mogen zij één zijn” — behoort immers tot het hart van het evangelie. Laat ons dit Woord niet alleen beluisteren, maar ook concreet beleven in ons dagelijks leven. Meer dan ooit heeft de wereld nood aan mensen die zich niet laten verharden door verdeeldheid, wantrouwen of snelle oordelen, maar die bouwen aan broederschap en gemeenschap, en zo iets zichtbaar maken van Gods liefde en van de verbondenheid waarvoor Christus vandaag bidt.

Ik wou nog iets zeggen over het feit dat Jezus in zijn gebed tot de Vader niet vraagt om de leerlingen uit de wereld weg te nemen, maar om hen te beschermen tegen het kwaad. Ook de eerste lezing bevat nog een sterk thema, met name de waakzaamheid waartoe Paulus oproept wanneer hij het heeft over de ‘woeste wolven’ die zullen optreden. Maar dan zou de overweging wellicht te lang worden, en af en toe laten mensen weten dat de overwegingen soms wat veel tekst bevatten. Dus ik ga het hierbij laten voor vandaag. Morgen richten we ons opnieuw tot Paulus, die zich zal moeten verantwoorden voor het sanhedrin.

Laten we bidden

Heer Jezus,
U hebt gebeden dat wij één zouden zijn.
Zend ons uw heilige Geest,
opdat wij groeien in liefde,
vergeving en trouw.
Bewaar ons voor verdeeldheid
en hardheid van hart.
Leer ons bouwen aan verbondenheid,
zodat in ons leven iets zichtbaar mag worden
van uw liefde.
Vandaag en alle dagen van ons leven.
Amen.

Geliefde mensen, mogen wij ons telkens opnieuw laten leiden door de Geest die mensen samenbrengt en gemeenschap doet ontstaan.
Een vredevolle woensdag,
kris

---

Om mee op weg te gaan

Wat kan mijn bijdrage zijn aan de eenheid waartoe Jezus bidt? Die weg begint vaak heel eenvoudig: thuis, op het werk, in de familie. Hoe praat ik met mensen? Hoe praat ik over mensen? Mag de liefde het cement zijn dat verbinding tot stand brengt?