Van Woord naar leven

Op weg naar heiligheid Tekst overweging: Ricky Rieter Beste vrienden, hoe staan we ervoor aan het begin van de Veertigdagentijd? Eigenlijk een vreemde vraag. Elke dag , ook in de loop van het jaar, is nieuw.  Elke dag worden we geroepen om er iets moois van te maken. De sterke tijden van het jaar nodigen ons er wel speciaal voor uit om onze tijd goed te besteden. Juist omdat we van onszelf weten dat we het enthousiasme van een nieuw begin niet elke dag vast kunnen houden is wat extra aandacht ervoor heel heilzaam. Het is, zonder meer, een goede gewoonte om dagelijks niet alleen terug te blikken op de voorbije dag maar ook ‘s morgens een aandachtige start te maken, zodat de hele dag bij voorbaat al ingebed is in onze goede bedoeling. Een wat, misschien uit de mode geraakt woord is ‘gewetensonderzoek’. Wat is dat, ons ‘Geweten’?  Ik beluister erin, dat ik het WEET. Weet ik diep in mijzelf wanneer ik me oké voel bij de wijze waarop ik leef? Of kriebelt er toch ergens iets, waa...

In Christus staande blijven Tekst overweging: Kris De lezingen van vandaag gaan over beproeving, over vallen en standhouden, over toegeven en gehoorzaam zijn. Ze houden ons een spiegel voor als het gaat om onze eigen kwetsbaarheid en neigingen. Allemaal vechten we immers dagelijks dat kleine oorlogje uit in ons hart: neigingen willen ons verwijderen van God en tegelijk leeft er een diep verlangen om Hem trouw te blijven. Maar de vraag is of dat oorlogje werkelijk alleen door ons eigen ik moet worden gestreden. Of is er een andere mogelijkheid? Laten we samen dieper kijken. In de eerste lezing van vandaag, uit het boek Genesis, wordt de mens gevormd uit stof en bezield door Gods adem, geplaatst in een tuin waar overvloed heerst en vertrouwen leeft. Midden in die rijkdom klinkt plots een woord dat die vrijheid beproeft. Het is de stem van de slang, die heel vriendelijk en uitnodigend zegt: “Heeft God werkelijk gezegd dat jullie van geen enkele boom in de tuin mogen eten?” De slang sla...

Wanneer leegte een roep wordt Tekst overweging: Kris We leven in een tijd waarin velen een sluimerende ontevredenheid ervaren. Ondanks alle welvaart en ontspanningsmogelijkheden ontbreekt het ons vaak aan diepe, innerlijke vreugde en echte levensvervulling. We zoeken geluk buiten onszelf, in werk, hobby’s en tal van bezigheden, en merken vroeg of laat dat deze vormen van geluk ons hart niet blijvend vullen. Wat ontspanning heet, kan soms een manier zijn om leegte te ontwijken. Wanneer die leegte aanhoudt, kan ze uitgroeien tot een stille weemoed die zwaar weegt op ons bestaan en zich zelfs lichamelijk laat voelen. Zou het kunnen dat de pijn van de verveling een pijn van leegte is, een uitdrukking van dorst naar een diepere levensvervulling? De profeet Jesaja wijst ons vandaag op een vervulling die haar wortels heeft in God en in de liefde voor de naaste. Wanneer wij – om de woorden van Jesaja te gebruiken – ‘het juk van onderdrukking wegnemen, afstand nemen van beschuldigende woord...

Mijn lichaam voor u gegeven Tekst overweging: Kris Is dit niet het vasten dat Ik verkies: misdadige ketenen losmaken, de banden van het juk ontbinden, de verdrukten bevrijden en ieder juk breken? Is het niet: je brood delen met de hongerige, onderdak bieden aan armen zonder huis, iemand kleden die naakt is, je bekommeren om je medemensen? In krachtige bewoordingen spreekt Jesaja over het vasten waar het God om te doen is: je bekommeren om je medemens. Wanneer wij over vasten spreken, denken we vaak aan een levenswijze waarin we gedurende een bepaalde tijd sober leven, onze eetgewoonten aanpassen of meer en intenser bidden. Dat zijn op zichzelf waardevolle praktijken. Ze kunnen onze relatie met God verdiepen en ons hart ontvankelijk maken voor de ander. Toch raakt Jesaja de kern: vasten is in wezen een omvorming van het hart, een bekering. Het gaat om een nieuw leven dat zich richt op de liefde. Die liefde krijgt concreet gestalte in aandacht voor de medemens, vooral voor wi...

Kies voor het leven Tekst overweging: Kris ‘U staat voor de keuze tussen leven en dood, tussen zegen en vloek. Kies voor het leven.’ Deze woorden klinken op het einde van het boek Deuteronomium, wanneer Mozes het volk toespreekt vlak vóór het de Jordaan overtrekt. Na een lange woestijntijd staat Israël op de drempel van het land dat God beloofd heeft. Het verbond is vernieuwd, de geboden zijn voorgehouden, en nu wordt alles samengebald in één indringende oproep. Het volk moet kiezen welke weg het zal gaan. Dezelfde keuze wordt ons vandaag opnieuw voorgehouden, aan ons persoonlijk, aan de Kerk en aan de hele mensheid wereldwijd. De woorden van Mozes raken aan ons dagelijkse bestaan. In grote beslissingen, maar evenzeer in kleine keuzes die nauwelijks zichtbaar zijn, speelt dezelfde vraag: kies je voor wat leven geeft, of kies je voor de dood? Kiezen voor de dood betekent: op dat moment Gods wil naast je neerleggen of halfslachtig volgen. Het betekent niet liefhebben waar je kunt li...

Een pelgrimage van verzoening Tekst overweging: Kris “Namens Christus vragen wij u dringend: laat u met God verzoenen.” Met deze woorden opent Paulus vandaag de veertigdagentijd. Hij schrijft niet als een moraalprediker, maar als een gezant, iemand die namens Christus zelf een uitnodiging overbrengt. In zijn oproep tot verzoening klinkt het hart van het evangelie zelf. De veertigdagentijd wordt ons gegeven als een tijd waarin wij ons opnieuw naar de Heer mogen keren en de breuken onder ogen zien die tussen Hem en ons zijn ontstaan. Het gaat om een beweging van het hart, een terugkeer die dieper reikt dan goede voornemens. Eenzelfde beweging zien we wanneer iemand te biechten gaat. Het begint met een bewustwording. Er groeit een besef dat woorden of daden niet in overeenstemming waren met het evangelie, dat er ergens een nee-woord is gevallen waar een ja-woord verwacht werd. Dat inzicht kan in stilte rijpen in het eigen hart. Het kan ook ontstaan doordat het Woord van God ons gewet...

Begeerte, zuurdesem en leven Tekst overweging: Kris Voor we morgen de veertigdagentijd ingaan, lezen we vandaag nog een tweede keer uit de Jakobusbrief. Hij spreekt over beproeving, begeerte en verleiding. Het moge duidelijk zijn dat God geen bron van kwaad is, en uiteraard ook geen verleider daartoe. Hij lokt niemand in de zonde. Het kwaad groeit in het hart van de mens wanneer begeerte zich losmaakt van de wil van God. Jakobus tekent bijna een biologische ontwikkeling: begeerte, zonde, dood. Wat begint als een innerlijke neiging kan uitgroeien tot een levenshouding die ons verwijdert van God en van elkaar. Begeerte op zich is geen zonde, maar wanneer zij zich afsluit voor Gods licht, gaat zij haar eigen weg. Dan wordt het verlangen niet langer gericht op leven en liefde, maar op bezit, macht, zelfbevestiging en drang naar applaus. Uit zo’n ontspoord verlangen groeit zonde, een breuk in de relatie met God en met de ander. Jakobus spreekt over dood als gevolg van de zonde, in sommig...

Ontvankelijk worden voor wijsheid Tekst overweging: Ricky Rieter Beste vrienden, vandaag, vlak voor het begin van de veertigdagentijd, nodigt Jakobus ons uit om ernst te maken met ons geloof. Wat betekent het geloof voor ons en hoe geven we er vorm aan? Mochten we nog betrokken zijn bij de festiviteiten van carnaval, dan toch al wat wijze raad van Jakobus. Hij leefde toen al niet meer, maar deze brief draagt toch zijn naam, zoals dit wel vaker gebeurt bij Bijbelse of andere geschriften. Niet uit ‘oneerlijkheid,’ maar om te beklemtonen dat hetgeen deze persoon te vertellen heeft als het ware uit de mond van Jakobus had kunnen komen. Wat me vooral treft in het begin van deze brief zijn de volgende woorden: Vraag vol vertrouwen, zonder enige twijfel. Twijfelaars zijn als de golven in zee, die door de wind, nu eens de ene en dan weer de andere kant op worden geblazen (vers 6). Stel je eens voor dat je op het water bent en bijna niet verder komt omdat de wind meer macht heeft over het b...

Kiezen in het licht van Christus Tekst overweging: Kris De lezingen van deze zondag leggen een sterke nadruk op onze verantwoordelijkheid. We zeiden het hier in ‘Van Woord naar leven’ eerder deze week al: wij zijn mensen met een geschiedenis. De cultuur waarin wij geboren zijn, onze opvoeding, ons verleden, onze omgeving, zelfs onze fysieke genen bepalen voor een groot stuk wie wij vandaag zijn. Dat alles werkt in ons door. Het tekent onze gevoeligheden, onze grenzen, onze mogelijkheden. En toch neemt dit alles onze persoonlijke verantwoordelijkheid niet weg. Wat wij vandaag doen, de keuzes die wij vandaag maken, de woorden die wij vandaag spreken, de handelingen die wij vandaag stellen: zij behoren ons toe. Daarin staan wij zelf voor God. De eerste lezing uit Jezus Sirach is daarin bijzonder duidelijk: “Als je het wilt kun je de geboden naleven.” En nog sterker: “Vóór de mens liggen het leven en de dood, hij krijgt waar hij voor kiest.” God heeft ons “vuur en water voorgezet” . ...

Dragers van vrede Tekst overweging: Kris In het evangelie van vandaag stuurt Jezus de tweeënzeventig leerlingen twee aan twee op weg met de opdracht het koninkrijk van God te verkondigen. Hij geeft daarbij heel concrete aanwijzingen over hoe zij dat moeten doen. Een van die aanwijzingen klinkt ons misschien vreemd in de oren: “Groet niemand onderweg.” Waarom deze opmerkelijke oproep tot schijnbare onvriendelijkheid? Want echt christelijk klinkt dit niet… In Bijbelse context betekende een groet vaak veel meer dan een eenvoudig “goedendag”. Het kon uitgroeien tot een uitgebreide sociale ontmoeting, met rituelen, gesprekken en wederzijdse verplichtingen. Gastvrijheid speelde daarin een belangrijke rol en vroeg tijd en aandacht. Wanneer Jezus zijn leerlingen vraagt niemand onderweg te groeten, nodigt Hij hen uit zich niet te laten ophouden door contacten die hun zending zouden vertragen. Hun taak is helder en dringend: het koninkrijk van God aankondigen. Dat vraagt innerlijke gerichthe...

Alles wat Hij doet is goed Tekst overweging: Kris Helemaal in het begin van de Bijbel, wanneer God hemel en aarde schept, klinkt na elke scheppingsdag datzelfde refrein: God zag dat het goed was. Het is alsof de Schrift ons wil laten binnentreden in Gods blik, een blik die leven bevestigt en vreugde vindt in wat tot bestaan komt. Het goede is geen toeval, het ontspringt aan Gods hart. De schepping wordt gedragen door goedheid. In het evangelie van vandaag horen we iets soortgelijks. Nadat Jezus een dove weer had doen horen, zeiden de omstanders: “Alles wat Hij doet is goed.” Hun woorden echoën het begin van Genesis. Wat God in het begin deed in de schepping, zet Hij voort in Jezus. Waar Hij aanraakt, ontkiemt leven. Waar Hij spreekt, komt ruimte. Waar Hij zich buigt over gebrokenheid, wordt iets hersteld. In Christus breekt de nieuwe schepping door. De genezing van vandaag toont ons dat het goede zit in die herscheppende kracht van God. Het goede zit in het openen van wat geslot...

Waar het hart zijn anker heeft Tekst overweging: Kris Gisteren hoorden we Jezus zeggen dat wat een mens onrein maakt, voortkomt uit het hart. Slecht gedrag groeit van binnenuit en komt tot uiting in woorden en daden. Vandaag zien we hoe dat werkelijkheid wordt in het leven van Salomo. Op zijn oude dag laat hij zich meeslepen door de goden van zijn buitenlandse vrouwen. Hij bouwt offerplaatsen voor Astarte, Milkom, Kemos en Moloch, en zo raakt zijn hart verdeeld. De man die ooit om een luisterend hart had gebeden, verliest de eenheid van zijn toewijding. Wat hier gebeurt, is een fundamentele ontrouw aan het verbond. Israël leeft vanuit het verbond en de toewijding aan de ene Heer. Het eerste gebod - "Vereer naast Mij geen andere goden" (Ex 20,3) - staat hier op het spel. Wanneer het centrum verschuift, raakt alles uit balans. Het probleem is niet culturele openheid op zich, maar het prijsgeven van het centrum. Salomo’s innerlijke verdeeldheid zal uiteindelijk leiden tot de...

Leven van binnenuit Tekst overweging: Kris Gisteren stonden we stil bij de nood aan samenhang tussen geloof en leven, bij de vraag of wat wij belijden ook werkelijk gestalte krijgt in de manier waarop wij leven. Het ging over harmonie, over een geloof dat niet opgesloten blijft in woorden of rituelen, maar doorwerkt in keuzes, relaties en verantwoordelijkheden. Het evangelie van vandaag zet die lijn verder en scherpt haar zelfs aan. Jezus legt de vinger op de eenheid tussen binnenkant en buitenkant, tussen het hart van de mens en wat zichtbaar wordt in zijn leven. Een zuiver hart werkt door in woorden, keuzes en daden. Toch ervaren we hoe broos die eenheid is. Ook met de beste intenties merken we dat onze buitenkant soms minder schoon oogt dan we zouden wensen. Dan is de verleiding groot om verklaringen te zoeken buiten onszelf: bij omstandigheden, bij mensen die ons hebben gekwetst, bij invloeden uit het verleden, bij opvoeding of omgeving. De psychologie leert ons terecht dat zulk...

Van vorm naar relatie Tekst overweging: Kris Beide lezingen draaien rond de plaats van God in het religieuze leven. In de eerste lezing klinkt een diep besef dat God zich niet laat opsluiten in een heilige plaats, hoe waardevol die ook is. In het evangelie wordt duidelijk dat God zich evenmin laat vastleggen in menselijke regels en tradities wanneer die het hart niet raken. In beide gevallen gaat het om een verschuiving van het uiterlijke naar het innerlijke: van gebouw naar gebed, van ritueel naar hart, van vorm naar relatie. Ware eredienst vraagt om openheid, trouw en barmhartigheid, en wordt zichtbaar waar het innerlijke ook vorm krijgt in het leven. Het gebed van Salomo bij de inwijding van de tempel is doordrongen van verwondering. Hij erkent de grootheid van God, die zelfs de hemel niet kan omvatten. Tegelijk durft hij God aan te spreken als nabij en luisterend. De tempel wordt zo geen plaats waar God wordt vastgezet, maar een ruimte waar mensen zich tot Hem wenden. Salomo bid...

Aangeraakt worden en aanraken Tekst overweging: Ricky Rieter Beste vrienden, Het woord ‘aanraken’ heeft vele betekenissen. In de loop van een leven krijgen we daar op allerlei manieren en in velerlei vormen mee te maken. Als baby is het contact met de moeder en uiteraard ook met de vader, het fundament van elk leven. Een huilende peuter of kleuter, die al lang geen baby meer is, vindt troost als het bij mama de pijn of het verdriet neer kan leggen. Mijn moeder had een simpel liedje wat ze uitsprak, terwijl ze haar hand troostend op onze hoofdjes legde. De inhoud van het versje had geen enkele betekenis, maar wel die hand van mijn moeder op onze ‘böllekes’ (hoofdjes). Ik ken het versje nu nog uit mijn hoofd, zovele jaren later, terwijl ik zelf al heel veel ouder ben dan mijn, nu al lang overleden moeder, toen was. Opgegroeid in de drukte van een groot of minder groot gezin, veranderen de mogelijkheden, en ook de tijd, tegelijk met de vormen van die lijfelijke nabijheid. Daarbij spe...