zondag 4 in de advent - A

Welke stem volg jij ?

Tekst overweging: Kris

Jozef hoort dat Maria zwanger is, nog vóór ze gehuwd zijn of samenwonen. Het kind zou niet van hem zijn, maar van de heilige Geest. Als je dat vandaag als man zou vernemen, zouden je gedachten ongetwijfeld alle kanten uitgaan. Gekwetst vertrouwen, verwarring en machteloosheid zouden zich aandienen, en misschien ook boosheid. Heel waarschijnlijk heeft Jozef ook in die richting gedacht. Het evangelie toont hoe hij zoekt naar een weg die recht doet aan Maria en tegelijk zijn eigen waardigheid bewaart. Hij besluit haar in stilte te verstoten, zonder ophef en zonder publieke vernedering. Dat tekent hem als een schoon en rechtvaardig mens.

Het moet de hemel kopzorgen hebben opgeleverd. Gods heilsplan dreigde vast te lopen op menselijke angst en begrijpelijke twijfel. Er moest opgetreden worden. En zo verscheen er in de nacht een engel die Jozef aansprak en hem bemoedigde niet angstig te zijn, trouw te blijven, en Maria, met het Kind, aan te nemen als zijn vrouw.

Wat zegt dit alles ons vandaag? Ook vandaag spreekt God tot Kerk en wereld, en wel dagelijks, op veel meer manieren dan wij vaak vermoeden. De mensheid wordt voortdurend aangesproken om mee te werken aan zijn verlangen voor deze wereld. Toch lijken wij vaak ongevoelig te zijn voor zijn boodschappen. Nochtans leven we in een tijd waarin boodschappen onafgebroken op ons afkomen. Nieuws, meningen, beelden en commentaren volgen elkaar zonder onderbreking op. Alles is onmiddellijk beschikbaar en overal aanwezig. Je zou dan kunnen denken dat de moderne mens geoefend is in ontvangen, een kunstenaar in het opvangen van signalen. Het is waar, we absorberen veel, maar we zijn ook selectief in wat we willen horen, of, zo kun je het ook zeggen, in wat ons wordt opgedrongen. Het is niet zo dat God binnen al dat rumoer zwijgt. Maar zijn spreken past nu eenmaal niet in een cultuur die wordt gedomineerd door lawaai, macht en popularisering.

Soms wordt Gods naam zelfs gebruikt om macht een hogere glans te geven. Het is bekend hoe Donald Trump zichzelf geregeld in religieuze termen neerzet, alsof verkiezingssucces vanzelf een goddelijke legitimatie draagt. Zo verklaarde hij openlijk dat het Gods wil was dat hij tot president werd verkozen, en maakte hij er later ook een grap van dat hij bij een pausverkiezing best in aanmerking zou komen. Zulke uitspraken tonen hoe snel Gods naam wordt verbonden met machtswellust en een sterke behoefte aan applaus.

Tegen die achtergrond krijgt het opiniestuk van Khalid Benhaddou (moslimtheoloog, imam, auteur en opiniemaker), dat vorige donderdag op zijn Facebookpagina verscheen, extra reliëf. Benhaddou citeert in dat stuk verschillende uitspraken van Trump en laat zien welke taal daarbij wordt gebruikt, een taal die velen in de wereld als zoete koek slikken. Zo omschrijft Trump migranten als “poisoning the blood of our country” (zij die het bloed van ons land vergiftigen). Over Haïtiaanse migranten zegt hij letterlijk: “they’re eating the cats, they’re eating the dogs” (ze eten katten, ze eten honden). Afrikaanse landen worden door hem herleid tot “shithole countries” (rioolputlanden), terwijl Mexico bij de start van zijn eerste campagne voor het presidentschap wordt voorgesteld als een land dat ‘rapists’ en ‘criminals’ stuurt (verkrachters en criminelen). Trump pleit voor een “total and complete shutdown of Muslims entering the United States” (een totale en volledige sluiting voor moslims die het land willen binnenkomen). Politieke tegenstanders noemt hij “vermin” (ongedierte), de pers “the enemy of the people” (de vijand van het volk). Om niet te spreken over zijn woorden over vrouwen, wanneer je beroemd bent: “when you’re a star, they let you do it… grab ’em by the pussy” (geen vertaling waardig).
Het is een taal die macht als norm hanteert en kwetsbaarheid als hinderlijk beschouwt.

Tegenover dergelijke taal staat Gods spreken. Bij God gaat het niet over macht en ook niet over het verkleinen van mensen. Waar spreekt God, en wat is zijn boodschap? Hij spreekt doorheen de liturgie, door woorden van paus en Kerk, door mensen die het Evangelie met hun leven proberen te vertolken. Hij spreekt door de armen, in wie Hij vraagt om gezien en gelaafd te worden. Hij spreekt door eenzaamheid, waarin Hij vraagt om nabijheid. Hij spreekt vanuit de wonden van deze wereld, waar geweld en onrecht om een halt roepen. Hij spreekt in de ruimte van ons hart, waar Hij uitnodigt ons met Hem te verinnigen, tot een leven dat zich laat vormen in eenheid met Jezus, om te leren beminnen zoals Hij.

Het evangelie van vandaag tekent Jozef als een man die gehoorzaam is. Hij geeft gehoor aan wat God van hem vraagt. Hij staat letterlijk op en doet wat hem gevraagd wordt. Advent nodigt uit tot eenzelfde houding. Het is een oefentijd in luisteren en onderscheiden, in aandacht voor wat leven wekt en wat afbreekt. Mogen deze dagen voor Kerst een weg zijn waarop Gods stem opnieuw alle ruimte krijgt, midden in een wereld vol andere stemmen.

Laten we bidden

Trouwe God,
U hebt Jozef aangesproken
in de stilte van de nacht.
Schenk ook ons een luisterend hart.
Bevrijd ons van angst die verlamt.
Geef ons de kracht om op te staan
en te doen wat U vraagt.
In Christus, onze Heer.
Amen.

Geliefde mensen, moge deze dagen ons vormen tot mensen die aandachtig leven en handelen vanuit Gods inwoning.
Zegen over deze zondag,
kris

---

Om mee op weg te gaan

In welke mate maak ik tijd en ruimte om onderscheid te maken tussen de vele stemmen die mij dagelijks bereiken? Welke stemmen brengen rust, waarheid en leven, en welke maken onrustig of verharden mijn blik op anderen?