27 dec - H. Johannes, apostel en evangelist

Liefde, getuigenis en vreugde

Tekst overweging: Kris

Vandaag, midden in het kerstoctaaf, vieren we het feest van de heilige apostel en evangelist Johannes, die in de traditie ook wel de leerling van de liefde wordt genoemd. Dat dit feest zo dicht bij Kerstmis staat, is geen toeval. Johannes is de evangelist die het mysterie van de menswording het diepst verwoordt: het Woord dat vlees wordt en onder ons woont. In de kerstliturgie worden we uitgenodigd om te kijken naar het Kind, en met Johannes leren we hoe te kijken.

De opeenvolging van feesten in het kerstoctaaf is betekenisvol. Na Kerstmis volgen Stefanus, de martelaar, vandaag Johannes, de geliefde leerling, en normaal gezien morgen op 28 december de Onnozele (onschuldige) Kinderen, al krijgt dat feest dit jaar minder ruimte doordat het feest van de Heilige Familie liturgisch voorrang heeft, omdat 28 december dit jaar samenvalt met de zondag na Kerstmis. Hoe dan ook, samen laten deze dagen zien wat de menswording van God teweegbrengt in de wereld: getuigenis tot in de dood (Stefanus), liefdevolle verbondenheid (Johannes) en kwetsbaarheid (de Onnozele Kinderen).

Johannes wordt de leerling van de liefde genoemd omdat hij zichzelf niet definieert door functie of gezag, maar door relatie. In zijn evangelie noemt hij zich “de leerling van wie Jezus hield” (Joh 13,23; 19,26; 20,2; 21,7). Dat is geen claim op een bijzondere plaats, maar een belijdenis: zijn identiteit ligt in het bemind worden door Jezus (vgl. Joh 15,9). Hij spreekt niet over een bijzondere liefde die anderen niet ontvangen zouden hebben, maar over de manier waarop hij zichzelf aanduidt vanuit wat hij ontvangen heeft. Eigenlijk had elke leerling dat over zichzelf kunnen zeggen, maar Johannes beleefde dit expliciet en consequent. Zo leunt hij aan tegen Jezus tijdens het Laatste Avondmaal (Joh 13,23), hij blijft staan onder het kruis wanneer anderen uit radeloosheid verdwenen zijn (Joh 19,25-27), en hij is bij het lege graf als degene die ziet en gelooft, zoals we vandaag horen. Liefde is voor Johannes geen gevoel, maar een trouw die blijft wanneer het leven niet meer begrepen wordt (vgl. Joh 6,68) en zelfs waar alles lijkt uit te lopen op het kruis (vgl. Joh 19,30).

In zijn brieven schrijft hij vanuit die ervaring. Hij schrijft niet als theoreticus, maar als getuige: “Wat er was vanaf het begin, wat wij gehoord hebben, wat wij met eigen ogen gezien en aanschouwd hebben, wat onze handen hebben aangeraakt, dat verkondigen wij”, zoals we vandaag in de eerste lezing horen. Geloof wordt doorgegeven als geleefde werkelijkheid. Het doel daarvan is gemeenschap: verbondenheid met elkaar, met de Vader en met zijn Zoon Jezus Christus. Die gemeenschap wordt volgens Johannes van binnenuit gedragen door de heilige Geest, die in de gelovigen woont en hen doet blijven in God (vgl. Joh 14,16-17; 1 Joh 3,24). Diezelfde Geest wordt door Jezus voorgesteld als degene die alles leert en in de waarheid leidt (vgl. Joh 14,26; 16,13). Zo is de eenheid waarover Johannes spreekt geen puur menselijke prestatie, maar een leven dat beleefd wordt in de kracht van de Geest.

Opvallend is dat de eerste lezing van vandaag eindigt met vreugde als motief voor het schrijven: “Wij schrijven u deze brief om onze vreugde volkomen te maken.” Liefde, getuigenis en vreugde horen bij elkaar en voeden elkaar van binnenuit.

Het evangelie van vandaag laat op een sprekende manier zien hoe liefde werkt. Johannes loopt sneller dan Petrus naar het graf, maar hij gaat niet als eerste naar binnen. Hij ziet, wacht en laat Petrus voorgaan. Zo toont hij dat liefde geen concurrentie zoekt, maar ruimte laat. Petrus vertegenwoordigt hier het ambt, Johannes staat voor de liefde die vaak scherper ziet en daardoor sneller beweegt. Die spanning herkennen we in het leven van de Kerk. Liefde wordt vaak gedragen door gewone mensen, door spontane inzet en frisse initiatieven, terwijl het ambt rekening houdt met verantwoordelijkheid, onderscheiding, geschiedenis en de zorg voor eenheid. Die weg verloopt soms trager en kan ongeduld oproepen. Het evangelie van vandaag nodigt uit tot trouw aan elkaar. Waar liefde bereid is haar tempo te verbinden met de weg van de Kerk, en het ambt open blijft voor wat de Geest wekt in het hart van gelovigen, kan de gemeenschap samen verder gaan zonder haar eenheid te verliezen en zonder de frisheid te ondergraven die uit levende liefde groeit.

Ten slotte mogen we niet vergeten dat dit evangelie een paasverhaal is. Het geloof van Johannes wordt gewekt bij het lege graf. Christelijke liefde vindt hier haar oorsprong en haar draagkracht. Wat met Kerstmis als leven onder ons is verschenen, openbaart zich met Pasen als een leven dat niet door de dood en de duisternis wordt overwonnen. Het is een leven dat voorkomt uit de liefde en de wil van de Vader, en waarin ons eigen leven en het leven van de Kerk worden opgenomen.

Laten we bidden

Vader,
wij danken U voor het leven, Jezus Christus,
die U onder ons hebt doen wonen.
Moge uw heilige Geest
ons van binnenuit binnenleiden
in het leven van uw Zoon,
zijn Pasen belichamend
in al ons doen en laten.
Door Christus, onze Heer.
Amen.

Geliefde mensen, moge het Leven dat onder ons is verschenen ons dragen in liefde, vreugde en trouw.
Een mooi weekend,
kris

---

Om mee op weg te gaan

Tracht naar het kerstgebeuren te kijken met de ogen van Johannes: beschouwend, van binnenuit, geleid door de heilige Geest. Sta stil bij het mysterie dat God Mens is geworden, om in ons te wonen en ons leven te dragen, hier en nu, voor jou en voor alle mensen wereldwijd. Vlij je tegen de Heer aan, zoals Johannes dit destijds deed tijdens het Laatste Avondmaal. Verinnig je met Hem. En heb lief, als paasmens, vanuit Hem.