vrijdag in week 12 door het jaar

Van zelfredzaamheid naar ontvankelijkheid

Tekst overweging: Kris

Na de lange Bergrede laat Jezus vandaag zien hoe het Koninkrijk van God er in de praktijk uitziet. Zijn woorden krijgen handen en voeten wanneer een melaatse naar Hem toe komt. De man werpt zich voor Hem neer en spreekt een diep gelovig gebed uit: "Heer, als U wilt, kunt U mij rein maken." Jezus strekt zijn hand uit, raakt hem aan en geneest hem. Juist in die aanraking wordt zichtbaar wie God is.

Misschien zijn wij dichter bij deze melaatse dan wij zelf vermoeden. Wij dragen misschien geen huidziekte, maar wie van ons is helemaal ongeschonden? Wij lopen allemaal wonden op. We worden gekwetst door woorden of daden van anderen. We dragen teleurstellingen mee, verdriet, schuld, angsten of een verleden dat ons blijft achtervolgen. Sommigen worstelen met mentale of fysieke ziekten. Wij dragen allemaal plaatsen in ons leven die genezing nodig hebben.

Maar misschien ligt onze diepste ziekte nog ergens anders. Ze bevindt zich niet alleen in wat ons overkomt, maar ook in ons hart. Allemaal hebben we in meer of mindere mate de neiging om ons leven helemaal zelf in handen te nemen. Wij willen begrijpen, controleren, plannen en beheersen. Dat is heel menselijk. Onze westerse cultuur heeft die houding bovendien sterk aangemoedigd. Sinds de Verlichting is er terecht veel aandacht gekomen voor de menselijke waardigheid, de vrijheid en het zelfstandig denken. Dat heeft onze samenleving veel goeds gebracht. Toch is er ook een schaduwzijde ontstaan. Langzaam is de overtuiging gegroeid dat de mens uiteindelijk zelf bepaalt wat waar is, wat goed is en hoe het leven vorm moet krijgen. Zonder dat we het beseffen, is daardoor God vaak naar de rand geschoven. Onmerkbaar gingen wij God kleiner maken, zodat Hij binnen ons denken paste, als Hij al een plaats kreeg. Heel subtiel begon de mens meer en meer de plaats van God in te nemen. Misschien is dát wel de diepste melaatsheid van onze tijd.

Paus Benedictus XVI heeft vaak gewezen op dit gevaar. Hij had grote waardering voor de positieve verworvenheden van de Verlichting, maar waarschuwde ervoor dat de menselijke rede zichzelf verarmt wanneer zij zich afsluit voor God. De mens vindt zijn ware grootheid niet door zichzelf tot maat van alle dingen te maken, maar door zich te openen voor Degene van wie hij het leven ontvangt. Ook paus Franciscus waarschuwde geregeld voor een mens die te veel rond zichzelf blijft draaien en daardoor Gods stem uit het oog verliest. Paus Leo nodigt de Kerk vandaag uitdrukkelijk uit om allereerst een luisterende gemeenschap te zijn, die Gods Woord ontvangt voordat zij zelf spreekt of handelt.

Het evangelie van vandaag laat ons iets heel wezenlijks zien. Christen zijn begint met ontvangen. Het begint niet met wat wij voor God doen, maar met wat God in ons wil doen. De melaatse geneest zichzelf niet. Hij laat zich aanraken. Hij vertrouwt zich toe aan Christus. Dat vraagt een diepe nederigheid. Wij, mensen, hoeven onszelf niet te redden. Wij mogen ons laten redden.

We kennen het lange gesprek tussen Nikodemus en Jezus (Joh 3,1-21). Daar wordt gesproken over het feit dat een mens opnieuw geboren moet worden om het Koninkrijk van God binnen te gaan. Een geboorte is geen prestatie van de mens zelf. Niemand brengt zichzelf ter wereld. Nieuw leven wordt ontvangen. Zo is ook het geloof geen project dat wij opbouwen vanuit eigen kracht. Het is puur genade, een gave die God in ons hart wil laten groeien wanneer wij ons voor Hem openen.

Door de kracht van de heilige Geest vormt Christus de gelovige gaandeweg om tot een nieuwe mens. Zijn blik verandert, zijn hart wordt ruimer en zijn leven krijgt steeds meer de gestalte van het evangelie. Vanuit die aanrakende liefde groeit een nieuwe mens, die Gods liefde zichtbaar maakt in zijn gezin, op zijn werk, in zijn parochie en overal waar hij mensen ontmoet.

Opvallend, en dat is toch ook niet onbelangrijk om te benoemen, is het feit dat Jezus de genezen man naar de priester stuurt. Daarmee eerbiedigt Hij niet alleen de voorschriften van Mozes, maar Hij brengt de man terug naar de gemeenschap. God geneest ons nooit om ons op onszelf terug te werpen. Hij brengt ons thuis in zijn volk, in de gemeenschap van de Kerk. Daar mogen wij samen groeien als mensen die zich steeds opnieuw door Christus laten aanraken, zodat zijn liefde ook door onze handen, onze woorden en onze nabijheid gestalte krijgt.

Laten we bidden

Liefdevolle God,
bevrijd ons van de gedachte
dat wij onszelf moeten redden.
Geef ons het geloof en de eenvoud
om ons door Christus te laten aanraken
en de moed om ons leven
met vertrouwen in uw handen te leggen.
Vorm ons door uw Geest
tot nieuwe mensen,
die leven uit uw genade.
Amen.

Geliefde mensen, laten wij openstaan voor het nieuwe leven dat God ons telkens opnieuw wil schenken.
Een mooie vrijdag. En met deze warmte: drink voldoende!
kris

---

Om mee op weg te gaan

Herken je de neiging om zelf de redder van je eigen bestaan te willen zijn? Zie je de uitnodiging om je leven steeds meer aan Christus toe te vertrouwen? Wie zich door Hem laat leiden, ontdekt gaandeweg de vrijheid van Gods kinderen.