H. Stefanus, eerste martelaar

Van kribbe tot getuigenis

Tekst overweging: Kris

Op deze tweede kerstdag worden we meteen geconfronteerd met een verhaal dat langs alle kanten schuurt. Nauwelijks heeft de liturgie ons laten knielen bij het Kind in de kribbe, of zij plaatst ons naast Stefanus, de eerste martelaar. Het contrast lijkt groot. Toch staat Stefanus niet ver van de kribbe; hij staat in het spoor ervan.

Waarom wordt Stefanus gestenigd? Hij verrichtte, zo lezen we, dankzij Gods genade en kracht grote wonderen en tekenen onder het volk. Enkele leden van de synagoge van de Vrijgelatenen, onder wie Joden uit Cyrene en Alexandrië, evenals uit Cilicië en Asia, kwamen in verzet en begonnen met hem te redetwisten. Maar ze konden niet op tegen zijn wijsheid en tegen de Geest die hem bezielde. Wat hij deed en wat hij zei, werd in hun ogen ervaren als godslastering. Zijn woorden raakten aan het hart van hun godsbeeld. Ze lieten zien dat God zich niet laat vastzetten in vertrouwde vormen en zekerheden, en dat Hij zijn weg is gegaan langs Jezus, de verworpene. Dat konden zij niet aanvaarden, laat staan verdragen.

Wat opvalt, was dat Stefanus het conflict niet opzocht. Hij had woedend kunnen reageren, met scherpe woorden en beschuldigingen. Maar er was geen agressie, geen verharding, geen veroordeling. Hij bleef geworteld in de liefde van zijn Heer. Dat maakte Stefanus uiterst kwetsbaar en leidde uiteindelijk tot zijn veroordeling en steniging. Hij voelde zich niet geroepen om Jezus te verdedigen, maar om Hem te verheerlijken door het schenken van vergeving. In het voetspoor van zijn Heer bad hij voor zijn beulen en moordenaars.

Wie de afbeelding bij het Bijbelcitaat van vandaag heeft gezien - je ziet het ook nog onderaan deze pagina - merkt hoe de kerststal staat afgebeeld onder het puin van oorlog en geweld. Tussen brandende huizen en ingestorte muren ligt het Kind in de kribbe, klein en weerloos. Gisteren is voor het eerst sinds twee jaar opnieuw Kerstmis gevierd in Gaza, waar letterlijk bijna alles onder het puin ligt. Ook in Oekraïne werd op vele plaatsen Kerst gevierd, in kerken, gemeenschappen en gezinnen. In een land dat dreigt gekraakt te worden door agressieve overname is de kerststal meer dan ooit aanwezig. Dit geldt voor alle plekken in de wereld waar geweld tracht het mooie en menselijke te vernietigen, alsof het kwaad met getrokken messen tegenover God staat die de wereld nabij komt in een Kind. God kiest er, wat zijn geboorte betreft, duidelijk niet voor om het puin te vermijden. Integendeel, Hij laat zich juist vinden daar waar het kwaad het leven wil vernietigen.

De geboorte van Christus is dan ook geen idyllisch begin van een mooi verhaal. Het is een kwetsbare intrede van God in een wereld die Hem vaak niet kan verdragen. Kerstmis vormt geen beschutte ruimte die ons afschermt van de werkelijkheid. Het plaatst ons midden in een wereld waar het kwaad reëel is, maar ook een wereld waarin mensen zich door Hem gedragen mogen weten en kunnen leven in trouw aan zijn liefde.

Stefanus doet dat door te weigeren de ander tot vijand te maken. Geen oog om oog, geen tand om tand. Alleen liefde en vergeving, tot het onvoorstelbare toe. Dat kon hij alleen omdat hij verbonden bleef met zijn Heer.

Dat is ook wat het evangelie ons vandaag voorhoudt. Wie omwille van de Heer weerstand ervaart, staat niet alleen. Die mens wordt gedragen en kan woorden ontvangen die ingegeven zijn door de Geest, zoals we dat vandaag zien bij Stefanus. Soms openen zulke woorden wegen van verzoening en verandering. Soms roept trouw weerstand, afwijzing of zelfs vervolging op, zoals Stefanus te beurt viel.

Ook al zullen wij hier wellicht niet gestenigd worden — al gebeurt dat elders in de wereld wel, onder vele verschillende vormen — deze feestdag van Stefanus als eerste martelaar mag ons niet onberoerd laten. Zij legt ons de vraag voor wat het werkelijk betekent om trouw te blijven aan de waarheid en de liefde, ook wanneer dat iets kost. Deze feestdag is geen randverhaal naast Kerstmis, maar raakt de kern ervan. Ze toont hoe het Kind gestalte krijgt in ons leven, als een aanwezigheid die waarheid en liefde tot het uiterste ernstig neemt.

Laten we bidden

God van nabijheid,
U komt ons tegemoet in het Kind,
midden in een wereld vol breuk en geweld.
Blijf bij allen die leven onder druk en angst.
Maak ook ons tot dragers van uw vrede.
In Jezus' naam.
Amen.

Geliefde mensen, moge de Geest ons dragen zodat wij niet verharden, maar blijven leven vanuit vergeving en vertrouwen.
Van harte, kris

---

Om mee op weg te gaan

Misschien houden we de kerststal graag veilig en onschuldig. De lezingen van vandaag doorbreken dat beeld. Ze nodigen ons uit om ons af te vragen wat navolging werkelijk betekent. Waar worden wij geroepen om met ons leven te getuigen?