maandag in de 2e paasweek

Een nachtelijk gesprek

Tekst overweging: Ricky Rieter

Goede vrienden, elke week brengt ons weer een stukje verder, zowel in de liturgie als in het leven. Mij valt op dat hetgeen we meemaken, waar en hoe dan ook, mede een bepaalde kleur geeft aan ons geloof. De ene dag roepen de teksten vreugde op en de andere dag verdriet, of er speelt in ons gewone leven iets wat we niet kunnen verwerken, of waar we bijvoorbeeld heel dankbaar voor zijn.

Zoiets moet Nikodemus ook overkomen zijn. Waarom gaat hij ’s nachts naar Jezus? Dat lijkt me een wat vreemde tijd. ’s Nachts ben je niet zo zichtbaar en kun je ook verkeerde dingen doen die het daglicht niet kunnen verdragen, maar van Nikodemus verwachten we dat niet.

Wie is Nikodemus? In elk geval een respectabel man, lid van het Sanhedrin, een geliefde leraar. Geen meeloper met de mening van anderen. Dan zou je ook geen goede leraar kunnen zijn. Hij denkt zelf na over alles wat er gaande is. Binnen het Sanhedrin zijn de meningen momenteel nogal verdeeld over rabbi Jezus van Nazareth, die ‘weldoende’ rondgaat en zelfs mensen kan genezen. In zich zijn dat goede zaken, maar toch, sommige collega’s zijn bang dat die man onder andere leerlingen van hen afneemt. Ze vertrouwen het niet.

Nikodemus zou wel eens een gesprekje met Jezus willen hebben om duidelijkheid te krijgen, maar dat hoeven de andere leden van het Sanhedrin nog niet te weten. Hij wil er eerst zelf uitkomen. Overdag is Jezus zo druk bezet en zou hij niet vrij kunnen praten zonder luistervinken. Nikodemus is een man die in elk geval naar waarheid zoekt, zowel voor hemzelf als voor zijn leerlingen. Ook binnen het Sanhedrin wil hij straks wel uitkomen voor zijn inzichten.

Hij komt op het idee om in de nacht Jezus te bereiken. En warempel, het lukt. Hij valt maar meteen met de deur in huis. Hij spreekt eerst zijn waardering uit voor Jezus waarvan hij voelt en weet dat Hij van God komt. Nu stelt hij zijn vraag hoe Jezus al die tekenen kan doen. Dat kan toch geen mens uit zichzelf? Begrijpt Jezus hem wel? Het wordt een wat vreemd gesprek. Met de antwoorden van Jezus kan hij niet direct vooruit. Waar heeft Jezus het over? Het lijkt wel een beetje een wartaal. Opnieuw worden geboren, dat kan toch niet, zo probeert hij Jezus te weerleggen, maar Rabbi Jezus laat zich niet van zijn onderwerp afbrengen. Hij verbindt die nieuwe geboorte met het koninkrijk van God waar je niet bij kunt horen als je niet opnieuw geboren bent. Het wordt een gesprek waar Nikodemus nog niet meteen wijzer van wordt. Het blijft een beetje ‘nacht’ in zijn hoofd, maar hij vraagt door, blijft wel in Jezus geloven. Vast zal hij ook deels met onopgeloste vragen naar huis gaan. Bijvoorbeeld: wat bedoelt Jezus dan toch met ‘opnieuw geboren worden uit water en Geest’? Niet uit een vrouw, maar uit de Geest? Jezus gebruikt andere woorden dan Nikodemus in zijn lessen ooit gebezigd heeft.

Het verhaal wordt niet veel verder verteld in de lezing van vandaag. Misschien met de bedoeling om er zelf nog eens over na te denken, dus een beetje huiswerk, zowel voor Nikodemus als voor ons!
Weten wij wel wat Jezus bedoelt? Wat geboren is uit een mens is menselijk, en wat geboren is uit de Geest is geestelijk.
Dat is nog te volgen, maar die nieuwe geboorte, hoe werkt dat? En wat heeft de wind ermee te maken? De wind waait waarheen hij wil …
Wij hebben geen vat op de wind, nee, maar ook niet helemaal op hetgeen Jezus heeft uitgelegd aan Nikodemus. Het klinkt allemaal een beetje vaag.
Hoe zou het zijn voor ons als Jezus dit met diezelfde woorden aan ons vertelde? Misschien proeven we alleen de waarheid die erin te horen is, maar moet de diepte in onze beleving nog groeien door de woorden te laten bezinken in ons binnenste. Daarna testen hoe we de inhoud ervan in de praktijk van onze dagen kunnen plaatsen en vruchtbaar kunnen maken.

We mogen ermee de ‘nacht’ ingaan, zoals Nikodemus in de duisternis naar huis is terug gewandeld. Uiteindelijk is hij er zeker wijzer van geworden, begrijpen we later bij de begrafenis van Jezus. Hij had toen namelijk een enorm mengsel van mirre en aloë bij zich, lezen we in Johannes 19.38-39 (voor Jezus, die zijn goede vriend zal geworden zijn).

In onze wereld lijkt het ook ‘nacht’, al hebben we juist het Paasfeest gevierd. Toch willen we onze aandacht, al zoekende, blijven richten op alles wat positief is in onze wereld. We kunnen niet opgeven te geloven, dat de uiteindelijke overwinnaar niet het ‘kwade’ is, maar dat het de Geest van de Heer is die overwint. Zo zien we in de eerste lezing uit het Boek ‘Handelingen’, dat de leerlingen in gebed verenigd zijn, en zich openstellen voor de werking van de Geest. Er wordt een citaat genoemd uit een psalm van David over het snoeven van de volken. Daar willen wijzelf niet aan meedoen. In tegendeel: we willen blijven geloven dat de kracht die wij in onze tijd nodig hebben, ons gegeven zal worden, zoals die aan de eerste groep leerlingen gegeven is.

Toen ze hun gebed beëindigd hadden, begon de plaats waar ze bijeen waren te beven, en allen werden vervuld van de heilige Geest en verkondigden de boodschap van God vrijmoedig (Hnd 4, 31).

Laten we bidden

Goede God,
wij als geloofsgemeenschap zijn zoekend onderweg zoals Nikodemus. We hebben het vermoeden, maar tegelijk ook een soort zekerheid, dat we op de goede weg zijn, al is onze wereld vol klanken die niet harmoniëren met ons geloof. Wij vragen U om ons de weg te wijzen naar een wereld die ‘rijmt’ op Uw Paasboodschap. Moge Uw Geest ook ons steeds meer vervullen, door, met en in Jezus, Uw Zoon en onze Broeder, de Levende.
Amen

Goede vrienden, ga door op je geloofsweg van dag tot dag en laat je niet ontmoedigen door alle berichten die ons afleiden van de zegenrijke Paasboodschap die ook vandaag, op deze maandag, voor ons bedoeld is.
Ricky

---

Om mee op weg te gaan

Misschien een goede suggestie om ook een stukje nacht te gebruiken om te verstillen in jezelf en je innerlijk aan te sluiten bij je eigen vragen en die van anderen. Of zoek iemand op waarin je vertrouwen hebt, iemand waarin je kunt geloven, ook als je niet altijd begrijpt wat die ander zegt. Blijf vragen en vooral ook luisteren.
Het kan een concreet persoon zijn, maar daarnaast, of misschien zelfs allereerst, een ‘gesprek’ met de Geest, je innerlijke Gast, die altijd aanwezig is en je de weg zal wijzen.