woensdag in week 13 door het jaar
Onverwacht bezoek
Tekst overweging: Kris
Het evangelie van vandaag is wellicht een van de meest bevreemdende verhalen uit de evangelies. Twee bezetenen, demonen die in een kudde varkens terechtkomen, waarna de dieren zich in het meer storten. Voor veel hedendaagse lezers roept dit verhaal meer vragen op dan antwoorden. Laten we het samen eens van naderbij bekijken en trachten te ontdekken wat Matteüs ons met dit evangelie wil vertellen.
Wat opvalt, is dat Jezus bewust heidens gebied opzoekt. Dat blijkt onder andere uit de aanwezigheid van een kudde varkens, dieren die voor Joden als onrein golden. Bovendien leven de bezetenen tussen de graven, eveneens een plaats van onreinheid volgens de Joodse wet. Matteüs tekent hiermee een wereld die ver van God verwijderd lijkt: een gebied van dood, angst, uitsluiting en chaos. Juist daar gaat Jezus naartoe. Dat is de eerste boodschap van dit evangelie: geen mens en geen plaats liggen buiten het bereik van Gods liefde. Waar wij misschien alleen nog duisternis zien, ziet God een mens die niet opgegeven mag worden.
Er wordt gesproken over 'bezetenen'. Hoe kunnen we dat vandaag verstaan? We hebben de neiging dit woord te lezen vanuit onze moderne kennis van de psychiatrie. De evangelist wil echter geen medische diagnose geven. Bezetenheid staat voor een mens die niet meer vrij is, een mens die beheerst wordt door krachten die hem gevangenhouden. In de Bijbelse wereld spreekt men over demonen, maar ten diepste gaat het om alles wat een mens zijn waardigheid en vrijheid ontneemt. Ook vandaag herkennen wij zulke krachten. Mensen kunnen gevangen zitten in angst, haat, bitterheid, schuld, verslavingen allerhande, de dwang om voortdurend online te zijn, ongeremde seksuele verlangens, geweld, enzovoort. Alles wat ons verhindert werkelijk mens te zijn, houdt ons gevangen. Die gebondenheid leidt niet alleen tot vervreemding van onszelf en van anderen, maar ook tot vervreemding van God. Jezus komt juist om die gebondenheid te doorbreken en de mens opnieuw in zijn vrijheid te herstellen.
Opvallend in het verhaal is dat de demonen Jezus onmiddellijk herkennen. Matteüs wil daarmee duidelijk maken dat Jezus sterker is dan alles wat een mens gevangenhoudt. Ook wij weten, als we heel eerlijk naar onszelf kijken, diep vanbinnen dat we neigingen tot het kwaad hebben en dat die vaak lijnrecht ingaan tegen de boodschap van het evangelie. Toch gaan we die confrontatie gewoonlijk liever uit de weg. Het is namelijk lastig onder ogen te zien wat ons gevangenhoudt. Daarom kiezen we er vaak voor die innerlijke stem niet te volgen. Ook de grote Paulus kende die innerlijke strijd: 'Ik doe niet het goede dat ik wil, maar het kwade dat ik niet wil, dat doe ik.' (Rom. 7,19).
Ook de varkens vragen om een woord van uitleg. Matteüs wil hier niet de aandacht vestigen op het lot van de dieren. De kudde maakt zichtbaar wat onzichtbaar gebeurt. De vernietigende macht van het kwaad wordt uit de mensen verdreven en voert uiteindelijk zichzelf ten onder. Het kwaad brengt immers nooit leven, maar altijd dood. Dat wordt in dit krachtige beeld zichtbaar gemaakt. Het accent ligt dus niet op de dieren, maar op de bevrijding van de mensen.
Misschien is het meest aangrijpende moment uit dit evangelie wel het einde van het verhaal. Je zou verwachten dat de inwoners zich verheugen over de genezing van twee mensen die jarenlang een gevaar waren voor zichzelf en hun omgeving. Maar dat gebeurt niet. Ze vragen Jezus hun gebied te verlaten. De evangelist zegt niet waarom, maar wellicht heeft zijn komst hun vertrouwde wereld te zeer door elkaar geschud. De aanwezigheid van Jezus vraagt immers om verandering, en dat blijkt niet altijd gemakkelijk.
Dit op het eerste gezicht vreemde verhaal houdt ons een spiegel voor. Hoe reageren wij wanneer Christus ons leven binnenkomt? Verwelkomen wij Hem, ook als Hij verandering van ons vraagt, of houden wij Hem liever op afstand? Of sterker gezegd met het beeld uit het evangelie: Sturen wij Hem liever weg wanneer zijn aanwezigheid ons leven te veel overhoop haalt?
Laten we bidden
Heer Jezus,
U komt ook vandaag
de verborgen plaatsen van ons hart binnen.
Geef ons de moed
ons niet af te sluiten voor uw licht.
Bevrijd ons van alles
wat ons verhindert ten volle mens te zijn,
en leer ons U met een open hart te ontvangen.
Amen.
Geliefde mensen, mogen wij ons telkens opnieuw door Christus laten vinden.
Een mooie woensdag,
kris
Kris, dat hebt u goed geschreven en verhelderd. Jezus is een wondere man, ja, HIj is Gods aanwezigheid onder de mensen. Maar wij weten niet altijd goed raad met Hem. De varkenshoeders waren hun dieren en dus hun inkomen kwijt, maar belangrijk is voor mij te zien dat ook ik nog zo vaak de zonde moeilijk los kan laten. En dat komt Jezus juist voor ons doen. Hij is Jezus, d.w.z. 'God redt'. Oh Jezus, wees mij Jezus. Wees voor mij God die redt!
BeantwoordenVerwijderen"Wat opvalt, is dat Jezus bewust heidens gebied opzoekt". Ook nu verschijnt Jezus in de wereld, niet enkel aan gelovigen ,maar ook aan vele anderen. Hij raakt harten aan door bepaalde ontmoetingen met mensen, of door omstandigheden te creeeren ,waardoor ogen en harten worden geopend.
BeantwoordenVerwijderenVelen die in duisternis of verslaving leven, mogen zo ervaren dat God sterker is dan het kwaad: Hij staat erboven en het kwaad MOET gehoorzamen aan God.
Heer, redt zoveel mogelijk Uw kinderen, raak de gesloten harten aan en doe hen Uw liefde .kennen, opdat Uw rijk van Liefde spoedig mag komen. Vernietig de "varkens" die in deze wereld ronddwalen, opat velen de vrijheid van Uw liefde mogen ervaren.
Door dit evangelie en de tekst van Amos, brengt God me weer naar deze meest essentiële vraag van:
BeantwoordenVerwijderen"Wat is echt leven?"
Is het het al beleven vanuit God of vanuit mijn kleine ik en het oog van de wereld?
En hoe maak ik God nu echt gelukkig in mij?
Heb ik nog onvrijheden en welke , ergens verborgen in een grafspelonk van mijn ziel?
En kan ik er zelf tegen aan vechten of laat ik God, God zijn in mij?
Zowel Amos; de psalm en Matteüs geven me hier wel een duidelijk antwoord op:
Hij, God overwint in mij als ik hierin toestem en meewerk.
Hij brengt me van onvrijheden als verslaving , hebzucht, egoïsme, naar een nieuw hart van liefde en vrede, zelfs als deze oude wereld in mij me weer probeert terug te grijpen en te vernietigen, maar Hij overwint alles!
Dank aan God en dank aan allen die een voorbeeld voor me zijn om in dit nieuwe Leven met God voort te wandelen tot aan de eindstreep toe!
Voor mezelf is het de dag van vandaag een vraag aan God om 'onderscheidingskracht'.
BeantwoordenVerwijderenWat is goed, wat is kwaad.
Dat Hij, binnen in mijn ziel, laat voelen waar het naartoe moet.
Bewust leven in Gods voetsporen is Hem toelaten ons te raken en richting te geven.
Vanuit die Kracht, mogen wij ons steentje bijdragen om de wereld wat beter te maken.
dank Kris voor je mooie overweging.
BeantwoordenVerwijderenik zou daar nog iets aan willen toevoegen. als we dit verhaal lezen hebben we het altijd moeilijk met het lot van de varkens. terecht natuurlijk, hen treft geen blaam. maar de varkens symboliseren wel iets zeer menselijks waar wel degelijk het kwaad in zichtbaar wordt. zoals we weten wordt door joden en ook door moslims geen varkensvlees gegeten. voor zover onderzoek dat kan aantonen gaan ze er tegenwoordig van uit dat daar sociale gedachten aan ten grondslag liggen. varkens eten, itt tot runderen, geiten en schapen, namelijk alles wat mensen ook eten en werden vaak gebruikt om voedselresten aan te voeren. op zich niet verkeerd, maar bij voedselschaarste, wat regelmatig voorkwam, was dat een gewoonte die ervoor zorgde dat armen meer honger leden dan nodig. dat was de reden waarom dat op een goed moment verboden werd. het hebben van varkens was in wezen een luxe die vooral rijken zich konden permitteren. de kudde varkens in het evangelie van vandaag symboliseert de rijkdom van het dorp en het is daarom goed te begrijpen dat ze niet zo blij zijn met Jezus' ingreep die feitelijk een oproep is om gerechtigheid. dat het hem daarom gaat wordt duidelijk als we lezen hoe bij Lucas dit verhaal eindigt. daar staat namelijk (Luc 38-39):
"De man uit wie de duivels waren weggegaan, vroeg bij Hem te mogen blijven. Maar Jezus stuurde hem weg en zei: 'Ga naar uw huis terug en vertel alles wat God aan u gedaan heeft.' Hij ging heen en verkondigde in heel de stad wat Jezus aan hem gedaan had."
de (in dit geval ene) man die die bezeten is geweest van demonen wordt door Jezus teruggestuurd naar de stad om mensen te blijven herinneren aan het feit dat ze moeten zorgen voor de zwakken in hun samenleving, in plaats van varkens vet te mesten, waar de bezeten man waarschijnlijk ook slachtoffer van was geworden.