dinsdag in week 2 door het jaar

Gezien door God

Tekst overweging: Kris

Eind jaren tachtig verscheen er bij uitgeverij J.H. Gottmer - Haarlem een klein boekje over Franciscus van Assisi, samengesteld door de minderbroeder Henk Loeffen en Gerard Pieter Freeman. Het bundelt getuigenissen van mensen die hem van nabij gekend hebben en schetst een sober, bijna ontluisterend portret. De titel van dit boekje is sprekend: Het was een min mannetje om te zien. Franciscus was naar het schijnt niet moeders mooiste, uiterlijk weinig verzorgd en vaak gekleed in een vuil habijt. Ook intellectueel maakte hij geen indruk; geleerd was hij niet, ongeletterd noemde men dat in zijn tijd. Alles aan hem leek onbeduidend. Kortom: Een min mannetje om te zien.

En toch was het precies deze man, ongepolijst en zonder aanzien, die een spiritualiteit op gang bracht die duizenden vrouwen en mannen raakte en tot op vandaag richting geeft aan het christen-zijn van velen. Dit alles is een mooie illustratie van de woorden uit de eerste lezing van vandaag: “De mens kijkt naar het uiterlijk, maar de Heer kijkt naar het hart.” Die woorden zeggen niet alleen iets over hoe God kijkt, maar ook over wat die blik teweegbrengt. Gods zien is nooit vrijblijvend. Wanneer God het hart ziet, roept Hij de mens ook bij zijn naam en vertrouwt Hij hem een weg toe. Zo werd David geroepen, zo werd Franciscus aangesproken, zo kijkt God ook naar ieder van ons. En dat gaat zoveel verder dan zichtbare uiterlijkheid.

Mensen laten zich vaak leiden door wat zichtbaar is: diploma’s, uitstraling, vlotte taal, grote woorden. Dat lijkt houvast te geven, zowel voor degene die zich tentoonstelt als voor degene die kijkt en luistert, maar het zegt weinig over wie iemand werkelijk is. Wat iemand draagt, wat iemand innerlijk beweegt, waar zorg en trouw vandaan komen, is vaak niet onmiddellijk zichtbaar.

In een woonzorgcentrum waar ik ooit werkte, begon eens een nieuwe collega in het onderhoud. Toen ze op haar eerste dag binnenkwam, viel de opmerking: “Oh my God, wat gooien ze nu weer binnen.” Ken je dat? Zo’n zin zegt veel over hoe snel oordelen gevormd worden. Die jonge vrouw was uiterlijk inderdaad geen schoonheid, maar al snel bleek hoe uitzonderlijk ze was in haar omgang met bewoners. Ze was, naast het feit dat ze een harde werkster was, ook iemand die met warme aandacht bij de bewoners aanwezig was. Ze kon mensen met tederheid aanspreken, wat hen zichtbaar deugd deed. Ze zag hen met een goed hart, luisterde naar hen en had oog voor kleine details. Ja, een bijzonder mooi iemand!

Het is een feit: mensen zijn vaak geneigd anderen te beoordelen op uiterlijk. Heel wat van mijn huidige collega’s zitten op datingsites, waar foto’s geliket óf weggeswipt worden. Ik noem dat vleeskeuring. Er wordt nauwelijks tijd genomen om achter de foto’s te peilen naar wie iemand is, welke weg iemand gegaan is en wat iemand meedraagt aan kwetsbaarheid en verlangens. Gelukkig, God zij dank, kijkt God anders naar mensen.

Laten we eens naar Jezus kijken, meer bepaald naar zijn gestalte op het kruis. Je ziet daar geen uiterlijke schoonheid, geen kracht of succes. Jezus verschijnt daar als de verworpene, onaanzienlijk en uitgeteld. En toch is Hij juist dáár drager van Gods volheid, bron van leven en verzoening. Het kruis toont ons dat echte gehoorzaamheid aan God niet samenvalt met uiterlijke schoonheid of zichtbaar succes. Dit kruis-beeld dwingt ons om naar de binnenkant te kijken: naar ware navolging, naar wat het betekent werkelijk gehoor te geven aan wat God vraagt. Ware schoonheid ligt in het antwoord op de roep tot liefhebben, ook wanneer die weg kwetsbaar maakt en weinig oplevert in de ogen van de wereld. Bij Jezus bracht die weg Hem tot op het kruis; bij ons hoeft dat niet zo te gaan. Maar wij zijn wel geroepen om de liefde die zich in het kruis toont, te belichamen in ons leven. Wat dan zichtbaar wordt is iets van God zelf: goedheid, trouw en liefde. En is het niet precies dát wat mensen werkelijk mooi maakt?

Misschien nog dit: bij veel mensen is innerlijke schoonheid vaak bedolven geraakt onder kwetsuren, gemis aan waardering of teleurstelling. Ze is niet verdwenen, maar komt nauwelijks tot bloei. Ook hier kunnen wij iets leren van Gods blik. Zijn liefde is in staat om wat gekwetst is te zalven, wat gebroken is te helen en wat doods lijkt opnieuw tot leven te wekken. De vraag is: zijn wij bereid om bij onze naasten verder te kijken dan het eerste beeld? Kunnen wij iemand zo nabij zijn en zo waarderen dat het meest schone in hem of haar weer ruimte krijgt om te groeien en tot bloei te komen?

Laten we naar elkaar kijken zoals God naar de mens kijkt: aandachtig, geduldig, met oog voor vaak verborgen schoonheid. Laten we elkaar oprichten en helpen groeien in datgene waartoe ieder geroepen is.

Laten we bidden

God,
U ziet ons dieper dan wat zichtbaar is.
Leer ons leven vanuit die blik.
Maak ons aandachtig voor wie naast ons staat.
Dat wij elkaar niet vastzetten op uiterlijk of verleden,
maar ruimte geven aan wat in mensen kan groeien.
In Christus' naam.
Amen.

Geliefde mensen, moge de wijze waarop God naar ons ziet ons hart openen voor een aandachtige en dragende omgang met elkaar.
Een mooie dinsdag,
kris

---

Om mee op weg te gaan

Laten we eens in onze eigen spiegel kijken en nagaan hoe wij naar anderen kijken. Kunnen we daarbij iets leren van de manier waarop God naar ons kijkt?