maandag in week 5 van de veertigdagentijd

Meebewegen zoals het riet

Tekst overweging: Ricky Rieter

‘Een boom door hevige wind bewogen kan eerder overmeesterd worden en platgeslagen door een fikse storm dan het simpele riet, dat buigzaam is en meebeweegt.’ Ergens las ik die zin. Dit is wel merkwaardig en eigenlijk onbegrijpelijk dat het zachte riet het winnen kan van een boom die al jaren met stevige wortels in de grond staat.

Het zal afhankelijk zijn van het soort boom. Als je buiten loopt terwijl het stormt, zou het je kunnen raken, ziende wat er gebeuren kan. Het meebuigende riet dat als een dans wordt voortbewogen, is soepel genoeg om stand te houden, terwijl de boom, of takken ervan, geknakt of gebroken geveld op de grond terechtkomen. Direct meer hierover.

Vandaag lezen we een niet lang tafereel uit het evangelie van Johannes. Dit verhaal is spannend van begin tot het einde.

Jezus komt, na zijn gebed op de Olijfberg, weer terug en gaat naar de tempel waar Hij onderricht geeft. Het hele volk kwam naar Hem toe. Op de achtergrond hangt wat spanning in de lucht. Daar komt juist een groepje met schriftgeleerden en farizeeën aan. Tussen hen in een vrouw. Er moet iets aan de hand zijn met die vrouw, je voelt het aan de sfeer. Het is storend voor het onderricht dat plots onderbroken wordt door die groep. Een woordvoerder zegt wat er gebeurd is: de vrouw is betrapt op overspel. Volgens de wet van Mozes moet ze gestenigd worden. Wat vindt U daarvan? vraagt hij aan Jezus.

Jezus reageert er alleen indirect op. Hij houdt de spanning even vast en schrijft met zijn vinger op de grond. Weet Jezus niet wat Hij erop moet antwoorden? Of wil Hij de tijd rekken om henzelf te testen wat ze ervan denken? Eigenlijk is dat bij voorbaat al wel duidelijk. We zijn eraan gewend dat de schriftgeleerden en farizeeën anders dan Jezus met de wet omgaan. En vooral zal er meespelen dat ze Jezus zouden willen betrappen op fouten in de naleving van de wet. Ze zijn daar nogal fanatiek in. De mannen worden ongeduldig en onrustig nu Jezus geen direct antwoord geeft. Ze willen namelijk niet alleen de vrouw gaan stenigen, maar tegelijkertijd Jezus betrappen op overtreding van de wet. Het lijkt erop of zij er haast bij willen maken. Het talmen van Jezus duurt veel te lang. Ze dringen aan op zijn weerwoord.

Dan kijkt Jezus op en zegt rustig: Wie van jullie zonder zonde is, laat die als eerste een steen naar haar werpen. En weer bukt Hij zich om te schrijven. Wat zou hij schrijven? (Dat lezen we niet. Ieder van ons kan erover fantaseren.)

Na die geladen woorden van Jezus is er niemand die een eerste steen naar de vrouw durft te gooien. Degenen die al een steen in de hand hebben, laten die vallen en vertrekken, de een na de ander, totdat de kring steeds kleiner wordt en er niemand meer overblijft. Het duurt even voordat ze allemaal weg zijn. Daar staat ze, de vrouw, in haar kwetsbaarheid in het midden van de nu lege kring. Jezus kijkt naar haar, zijn blik is zacht.

‘Waar zijn ze? Heeft niemand u veroordeeld?’ ‘Niemand, Heer,’ zei ze. ‘Ik veroordeel u ook niet,’ zegt Jezus. ‘Ga naar huis, en zondig vanaf nu niet meer.’

Wat moet er in de afgelopen tijd in die vrouw zijn omgegaan? Intense angst? Haar laatste uur had geslagen kunnen zijn, en nu zijn al die boze mannen die glurend haar bekeken hebben toen zij haar misstap deed, al die mannen, verdwenen. Ze stonden even geleden nog klaar om haar met stenen te bekogelen. De vrouw staat daar in haar kwetsbaarheid en kijkt naar die ene man die haar vriendelijk aankijkt en haar met zijn woord heeft bevrijd van een gewisse, gruwelijke dood. En langzaam zal ze naar huis zijn gegaan, vol gedachten. De vrouw moet zeer geraakt zijn door de liefde van die ene man. We weten niet hoe haar leven verder verlopen is, nu ze het weer teruggekregen heeft en ze opnieuw zou mogen beginnen.

Wat is er gebeurd met de mannen? Ze hebben geen echt antwoord gekregen van Jezus. Hebben ze van dit ‘antwoord’ toch wat geleerd? Het was de bedoeling dat Jezus onderricht zou geven in de tempel. Dat onderricht hebben zij verstoord, maar het heeft plaatsgemaakt voor een ander ‘onderricht’, namelijk wat er nu gebeurd is. Daar moeten ze het mee doen. En blijkbaar hebben ze er toch iets van geleerd, misschien onwillig, maar het is een teken van de kracht die er in het optreden van Jezus zit, die nu sterker blijkt te zijn dan ze hebben kunnen vermoeden.

Wij, die leven in een andere tijd, komen op voor de vrouw, want waarom zou een vrouw alleen moeten boeten voor een gedrag dat door een man en een vrouw gepraktiseerd is? Dit onderwerp komt in die tijd echter zeker nog niet ter sprake.

Even terug naar het verhaal van de boom die niet voldoende mee kan bewegen als er een storm tekeergaat, en daar tegenover het wuivende riet dat er een vloeiende dans van maakt door met dezelfde storm mee te bewegen.

Los van het verhaal: hoe gaan wij om met onze opvattingen over allerlei zaken? Wij hebben overtuigingen die soms ook moeilijk te verdedigen zijn. Dat kan op allerlei gebied spelen. Het is goed om na te denken over meerdere opvattingen, maar deze moeten niet zo stevig zijn dat er geen speelruimte meer is. Het gaat mis in relaties als de luisterbereidheid verdwenen is als sneeuw voor de zon. Zijn wij in staat om bij discussies niet alleen onszelf te horen met de stevigheid van een ‘sterke boom’? Of kunnen we ook meebuigen door luisterbereidheid naar de andere kant van de medaille?

De overtuiging van schriftgeleerden en farizeeën laat zien hoe ze door krampachtig vast te houden aan de wet tot bomen zijn geworden die niet meer mee kunnen bewegen, en verstrikt zijn in wetten die vastgeroest zijn zonder dat er persoonlijke reflectie mee gepaard gaat. Ieder van ons heeft weleens iets meegemaakt van conflicten die onoplosbaar lijken. Een blik in politieke kwesties wereldwijd zal het kunnen beamen: een groot deel van de mensheid is eenzijdig in wat ze uitspreekt. We moeten ons niet vergissen: eenzelfde ‘koppige’ houding kan er ook in onszelf zitten. Het is te gemakkelijk om met een boze vinger naar de schriftgeleerden en de farizeeën te wijzen.

Laten we bidden

Goede God,
wij komen naar U toe,
als mensen met gebreken
op allerlei verschillende niveaus.
Wij erkennen dat wij nooit voor 100 procent
kunnen doen wat U van ons vraagt.
Wij vragen u om gezuiverd te mogen worden,
en onze gedachten en verlangens te laten bepalen
door uw wijsheid en liefde.
Help ons om in te keren
en een grote luisterbereidheid te tonen voor uw ‘wetten’.
Uw aanwijzingen die altijd uit liefde gegeven worden,
mogen de wanklanken in Kerk en maatschappij,
maar ook in ons persoonlijk leven wissen
en veranderen in een harmonische stroom
zoals in het buigende riet.
Amen

Beste vrienden, laat Gods wind door je heengaan en je hart zacht maken, zoals het hart van Jezus die met diepe warmte naar ons omziet.
Ricky

---

Om onderweg toe te laten

Al mediterend of wandelend kun je terugkijken op je leven. Waar liet je je raken vandaag? Laat maar toe welke associaties er in je opkomen! Durf ernaar te kijken en eindig bijvoorbeeld met het lied van Huub Oosterhuis met muziek van Antoine Oomen (zie op internet):

Wek mijn zachtheid weer
geef mij terug de ogen van een kind,
dat ik zie wat is
en me toevertrouw
en het licht niet haat.