donderdag in week 5 door het jaar

Waar het hart zijn anker heeft

Tekst overweging: Kris

Gisteren hoorden we Jezus zeggen dat wat een mens onrein maakt, voortkomt uit het hart. Slecht gedrag groeit van binnenuit en komt tot uiting in woorden en daden. Vandaag zien we hoe dat werkelijkheid wordt in het leven van Salomo.

Op zijn oude dag laat hij zich meeslepen door de goden van zijn buitenlandse vrouwen. Hij bouwt offerplaatsen voor Astarte, Milkom, Kemos en Moloch, en zo raakt zijn hart verdeeld. De man die ooit om een luisterend hart had gebeden, verliest de eenheid van zijn toewijding. Wat hier gebeurt, is een fundamentele ontrouw aan het verbond. Israël leeft vanuit het verbond en de toewijding aan de ene Heer. Het eerste gebod - "Vereer naast Mij geen andere goden" (Ex 20,3) - staat hier op het spel. Wanneer het centrum verschuift, raakt alles uit balans. Het probleem is niet culturele openheid op zich, maar het prijsgeven van het centrum. Salomo’s innerlijke verdeeldheid zal uiteindelijk leiden tot de breuk van het koninkrijk.

Het evangelie toont ons een andere beweging, evenzeer geboren in het hart. We ontmoeten iemand van buiten Israël, een Syro-Fenicische vrouw, die in principe geen deel uitmaakt van het verbondsvolk. Toch blijkt haar hart gericht op wat waar en heilzaam is. Zij heeft gehoord over Jezus en zoekt Hem op. Haar verlangen naar de genezing van haar dochter komt voort uit vertrouwen in Hem, de Messias van Israël, in wie Gods belofte gestalte krijgt. Haar geloof staat niet los van het verbond, maar zoekt er juist aansluiting bij. Het onderscheid ligt niet in afkomst, maar in innerlijke oriëntatie. De vraag is niet wie tot welk volk behoort, maar waar het hart op gericht is.

Toch klinken de woorden van Jezus scherp: “Eerst moeten de kinderen genoeg te eten krijgen; het is niet goed om het brood voor de kinderen aan de honden te voeren.” In de wereld van toen verwees dit beeld naar de volgorde van het heil: Gods belofte is eerst toevertrouwd aan Israël. Het gaat om een heilshistorische orde, niet om een waarderingsorde. Israël is het volk van het verbond, van waaruit de Messias komt. De prioriteit ligt in een roeping die uiteindelijk bestemd is voor allen. Anders gezegd: wat hier verwoord wordt, is dat het heil zijn oorsprong heeft in Israël en bestemd is voor alle volkeren.

Laten we kijken naar het verloop van de ontmoeting, want die is op zich interessant: Jezus zoekt de anonimiteit. De vrouw doorbreekt die. Hij plaatst een grens. Zij overschrijdt die in vertrouwen. Hij erkent haar geloof en schenkt bevrijding. Het gesprek mondt uit in genezing. In het heen en weer van woord en antwoord ontstaat een levende relatie waarin het vertrouwen van de vrouw ruimte krijgt en Jezus haar geloof bevestigt.
Wat kunnen wij, wat kan de Kerk, hieruit leren? Dat echte ontmoeting tijd vraagt en bereidheid om te luisteren, ook wanneer de ander van buiten lijkt te komen. Dat waar een grens wordt uitgesproken, het gesprek niet hoeft te stoppen. Dat de Kerk haar zending waarmaakt wanneer zij, naar het voorbeeld van Christus, een plaats wordt waar vertrouwen kan groeien en bevrijding wordt ervaren.

Vanuit deze lezingen is beslist nog veel meer te zeggen, maar dit kunnen we alvast vandaag meenemen: Innerlijke verdeeldheid brengt schade voort. Een hart dat zich in vertrouwen richt op het goede en het ware, opent daarentegen ruimte voor bevrijding. Het gaat om waar ons hart zijn anker heeft. Daar begint zowel de breuk als de genezing.

Laten we bidden

God van alle volkeren,
U begint klein en werkt groot.
Vorm ons hart naar het Uwe.
Bewaar ons op de weg van uw gebod,
dat wij U als enige God kiezen
als het centrum van ons leven.
Mogen wij uw brood delen
met allen.
Door Christus, onze Heer.
Amen.

Geliefde mensen, mogen wij geworteld blijven in Gods verbond en zo dragers worden van zijn zegen voor allen.
Een vredevolle donderdag,
kris

---

Om mee op weg te gaan

Hoe staat het met onze eigen geworteldheid in God? Zijn wij trouw aan het eerste gebod: “Vereer naast Mij geen andere goden”, of laten wij in ons leven ook andere goden toe die ons losweken van ons innerlijk centrum? Welke gevolgen kan dat hebben?

Wat kan ons behoeden om trouw te blijven aan onze verankering in Christus? Zou het kunnen dat dagelijks gebed – waarin stilte, zowel in ruimte als in tijd, wordt gekoesterd – een sleutel is die leidt tot trouw? In die stilte groeit immers een stille overgave aan God, die ons wil dragen, behoeden en leiden.