zaterdag in week 1 van de veertigdagentijd

Onverdeelde liefde

Tekst overweging: Kris

Het is des mensen dat er mensen zijn bij wie we spontaan gevoelens van sympathie ervaren en anderen bij wie eerder iets van afstand of antipathie opkomt. Vriendelijk omgaan met wie ons ligt, vraagt doorgaans weinig inspanning. Heel anders wordt het wanneer we vriendelijk willen zijn tegenover wie ons minder ligt. En dan gaat het bij Jezus over meer dan humane beleefdheid. Hij spreekt over liefhebben, over werkelijk beminnen. Niet evident! In de intentie klinkt dat misschien nog haalbaar, maar in het concrete leven blijkt het vaak weerbarstig. Daar, in de realiteit van gekwetstheid en ergernis, klinkt het evangelie van vandaag heel confronterend.

De Vader bemint zo, zegt Jezus, Hij laat zijn zon opgaan over goede en slechte mensen. Onze roeping is om te zijn zoals de Vader dat doet: “Wees dus volmaakt, zoals jullie hemelse Vader volmaakt is.” Wat zou Jezus daarmee bedoelen? Ik vermoed dat het hier niet gaat over een staat van bereiktheid, alsof iemand op aarde ooit volledig gelijk zou zijn aan God. Volmaaktheid is veeleer een weg, een proces van wording. Het is een geestelijke groei waarin een mens zich laat vormen.
Het Griekse woord dat hier klinkt – teleios – draagt ook de betekenis van ‘heel’ of ‘rijp’. Het verwijst naar een leven dat tot zijn bestemming komt, een leven dat innerlijk één wordt.
In het Nederlands klinkt het woord volmaakt mooi: je laten vol maken. Je door God laten vol maken vraagt dat je jezelf leegmaakt van wrok, van zelfrechtvaardiging, van het vasthouden aan oude pijn, van het voeden van negatieve gedachten die zich telkens opnieuw aandienen. Leeg worden betekent ruimte scheppen zodat Gods Geest kan werken in je hart.

Dat laten vol maken door God bestaat uit twee bewegingen. De eerste is de aanraking van God toelaten, de genade waardoor een mens zich helemaal kan keren naar Hem. Het is de genade van zijn barmhartigheid. Het is een rode draad doorheen heel de Bijbel. Die genade schakelt onze vrijheid niet uit, maar wekt haar juist tot leven. De tweede beweging is die van het concrete leven: heilig worden in het alledaagse. Ook hier: heiligheid is geen foutloos parcours, maar een onverdeeld leven dat kiest voor grenzeloze liefde. De twee bewegingen samengevat: vanuit de genade die ons aanraakt, groeit de mogelijkheid om ook wie ons tegenstaat in Gods licht te zien.

Jezus spreekt over het beminnen van je vijanden. Misschien schuurt dat woord vijanden. Het hoeft hier niet te gaan om grote politieke tegenstanders. Het kunnen mensen zijn die ons kwetsen, die ons herhaaldelijk teleurstellen, die ons onrecht aandoen, die ons het gevoel geven niet gezien of niet gerespecteerd te worden. Soms gaat het om oude conflicten binnen families, om spanningen op het werk, om buren met wie het moeizaam loopt. Jezus vraagt een innerlijke keuze om hen niet af te schrijven, om hen ruimte te geven in ons gebed, om hen niet vast te zetten in het beeld dat wij van hen hebben gevormd. Hij is zelf die weg gegaan, tot onder het kruis, waar Hij bad: “Vader, vergeef het hun” (Lc 23,34). Wat Hij vraagt, heeft Hij zelf geleefd.

En, zoals gezegd, dit gaat verder dan intentie. Goede bedoelingen kunnen ons een gerust gevoel geven, terwijl er in ons gedrag weinig verandert. Liefde moet gestalte krijgen in woorden, in daden, in een houding die zich laat corrigeren.

En niet onbelangrijk: het moet vandaag gebeuren. De eerste lezing herhaalt tweemaal het woord “vandaag”. Het geloof speelt zich af in het heden. Kiezen voor liefde is een actuele daad. Geen uitstelgedrag. Vandaag, met de mensen die ons gegeven zijn, in de omstandigheden waarin wij staan.

Onze wereld, die vandaag de dag jammer genoeg getekend is door oorlog en oorlogsdreiging, kiest vaak voor een andere logica. Bewapening en machtsvertoon lijken vanzelfsprekender dan kwetsbare ontmoeting. Het evangelie wijst een andere richting: de moed van het gesprek, de weg van de verzoening, het zoeken naar vrede.

We kennen het verhaal van Franciscus van Assisi die tijdens de kruistochten naar de sultan al-Kamil trok in Egypte. Hij ging ongewapend, in eenvoud, gedreven door het verlangen om de ander te ontmoeten als mens en als broeder. Dit is niet enkel een mooi verhaal uit de middeleeuwen. Het is een teken dat het kan, een uitnodiging voor wat ook vandaag mogelijk is.

Soms leeft er in mij een stille droom dat paus Leo gewoon het vliegtuig zou opstappen naar Moskou om de vrede te gaan wensen, om het goede gesprek te voeren, en wel in naam van de Heer. Dit is waarschijnlijk te kort door de bocht en zelfs iets of wat naïef, de werkelijkheid is beslist veel te complex en vooral weerbarstig. En toch…

Laten wij alvast in het kleine beginnen. In onze gezinnen, in onze gemeenschap, in de ontmoetingen van vandaag. Geen uitstel. Vandaag. Weet dat de Heer met je is. Wie zich laat raken door zijn barmhartigheid en vanuit die genade onverdeeld liefheeft, deelt in het leven van Jezus en belichaamt vanuit Hem de liefde van de Vader.
Vrede zij met u.

Laten we bidden

Vader,
U laat uw zon opgaan over ieder mens.
Leer ons kijken met uw blik.
Schenk ons de genade
om wie ons tegenstaat niet af te schrijven,
maar hen in uw licht te plaatsen.
Vorm ons hart naar het hart van uw Zoon.
Vandaag, en alle dagen van ons leven.
Amen.

Geliefde mensen, laten we 'vandaag' kiezen voor een liefde die verder reikt dan onze vanzelfsprekende sympathieën.
Een vredevol weekend,
kris