zondag 1 in de veertigdagentijd A

In Christus staande blijven

Tekst overweging: Kris

De lezingen van vandaag gaan over beproeving, over vallen en standhouden, over toegeven en gehoorzaam zijn. Ze houden ons een spiegel voor als het gaat om onze eigen kwetsbaarheid en neigingen. Allemaal vechten we immers dagelijks dat kleine oorlogje uit in ons hart: neigingen willen ons verwijderen van God en tegelijk leeft er een diep verlangen om Hem trouw te blijven. Maar de vraag is of dat oorlogje werkelijk alleen door ons eigen ik moet worden gestreden. Of is er een andere mogelijkheid? Laten we samen dieper kijken.

In de eerste lezing van vandaag, uit het boek Genesis, wordt de mens gevormd uit stof en bezield door Gods adem, geplaatst in een tuin waar overvloed heerst en vertrouwen leeft. Midden in die rijkdom klinkt plots een woord dat die vrijheid beproeft. Het is de stem van de slang, die heel vriendelijk en uitnodigend zegt: “Heeft God werkelijk gezegd dat jullie van geen enkele boom in de tuin mogen eten?” De slang slaagt meteen in zijn opzet: hij zaait twijfel en doet ook twijfelen. Gods grens wordt voorgesteld als een beperking, Zijn zorg voor al wat leeft als een soort achterhouding. En de vrucht van de boom waarvan men niet mocht eten, ziet er plots zo aantrekkelijk uit. Zij belooft inzicht en zelfstandigheid. Heerlijk! De vrouw in dit geval - maar laat ons ervan uitgaan dat het evengoed de man kon zijn - verlangt, neemt en geeft door. Wat begint als schijnbaar onschuldige nieuwsgierigheid eindigt in diepe schaamte, en er ontstaat afstand. Hun naaktheid is plots niet meer vanzelfsprekend en ze zoeken bladeren omdat ze beschaamd zijn. Mooi is verder in het verhaal - dat beluisteren we vandaag niet - hoe God hen aanspreekt en hoe zij zich voor Hem verbergen (Gen 3,8-13). Waar voordien geen gebed nodig leek omdat alles in heelheid was, horen we nu het roepen van God. Waar Hij vraagt: “Waar ben je?”, klinkt voor het eerst het gebroken antwoord van de mens, waarin we het eeuwenoude kyrie-gebed horen doorklinken.

Dit verhaal uit Genesis is heel herkenbaar voor ons. Ook in ons leven komen gedachten op die Gods woord willen relativeren. En dan maken we, soms heel kleine maar verkeerde keuzes. In het begin lijken ze onschuldig, maar achteraf voelen we hoe zij ons innerlijk hebben verdeeld. Net als Adam en Eva merken we hoe broos ons vertrouwen op God kan worden en hoe we ons gaan verbergen, zelfs onszelf rechtvaardigen met woorden en houdingen. Vaak hebben we het amper door; het gebeurt in het gewone, drukke leven. Maar het gebeurt. Met gevolgen voor onszelf en voor anderen.

In het evangelie van vandaag wordt Jezus door de Geest de woestijn in geleid om beproefd te worden. Hij kent honger, dorst en eenzaamheid. Net zoals de slang sprak tot de eerste mensen, spreekt ook hier de beproever tot Jezus: “Als U de Zoon van God bent…” De duivel vleit en spreekt Jezus aan op zijn identiteit. Maar daarmee komt het duivelse pas echt naar boven.

De beproever zegt: maak van deze stenen brood. Laat zien wie U bent. Gebruik uw zogenaamde macht. Jezus antwoordt niet met een discussie, niet met een eigen gedachte, maar met het Woord van God: “Er staat geschreven: De mens leeft niet van brood alleen.” Vervolgens zet de beproever Hem op de tempel en zegt: werp U naar beneden, God zal U wel dragen. Opnieuw klinkt het antwoord uit de Schrift: “Er staat geschreven: U zult de Heer, uw God, niet op de proef stellen.” Tenslotte toont hij Hem alle koninkrijken van de wereld en hun pracht, met de belofte van macht als Hij zich neerbuigt. Weer wijst Jezus hem af met het Woord van God: “Er staat geschreven: Aanbid de Heer, uw God, vereer alleen Hem.” In elke beproeving houdt Jezus stand vanuit het Woord. Hij leeft eruit, Hij staat erop, Hij laat zich erdoor dragen. Zijn trouw is geworteld in het Woord van de Vader.

Je zou nu kunnen redeneren: prachtig verhaal en een werkelijk voorbeeld voor ons eigen leven. Net zoals Jezus gaan ook wij ons sterken met het Woord van God wanneer we ons verleid voelen. Jezus is ons grote voorbeeld. Maar dan zouden we voorbijgaan aan wat de lezingen ons vandaag werkelijk willen zeggen. De sleutel horen we bij Paulus, in de tweede lezing van vandaag. Paulus schrijft dat door de gehoorzaamheid van de ene mens velen rechtvaardig worden. Dat betekent dat Christus niet alleen vóór ons staat als model, maar dat Hij zich met ons verbindt en ons laat delen in zijn gehoorzaamheid. Zijn trouw wordt ons geschonken als genade. Hij opent voor ons een nieuwe mogelijkheid om te leven en te kiezen. Wanneer wij vallen, is Hij ons nabij. Wanneer wij wankelen, tilt Hij ons op. Door Gods menswording, en bijzonder ook door ons doopsel, zijn wij in Christus opgenomen: in zijn leven, in zijn dood, in zijn Pasen. Door de gave van de heilige Geest woont Hij in ons en vormt Hij van binnenuit ons hart naar zijn eigen trouw. Dit is geen theorie, maar een bron van hoop voor elke dag. Wij, die door Hem bewoond zijn, dragen in ons de genade - de Heer zelf - en mogen zo deelhebben aan zijn gehoorzaamheid, die ons in staat stelt te weerstaan aan wat ons in het dagelijks leven verleidt.

Wanneer wij ervaren hoe moeilijk het is om vergeving te schenken, om geduld te bewaren, om trouw te blijven, om vol te houden, om eerlijk te blijven, wijzen de lezingen van vandaag ons op het feit dat wij niet op onszelf zijn aangewezen. Wij mogen ons toevertrouwen aan Christus, geworteld in Gods Woord. Zo ontstaat er een levenshouding die niet gestoeld is op eigen wilskracht, maar op ontvangen genade.

De veertigdagentijd nodigt ons uit om die genade bewust te ontvangen. Christus gaat ons voor in de woestijn, en Hij draagt ons wanneer wij dreigen te vallen. Zijn gehoorzaamheid wordt in ons een geschonken nieuw begin: Hij leeft in ons, en zijn trouw krijgt in ons gestalte, naarmate wij ons aan Hem schenken en ons hart voor Hem openen.

Laten we bidden

Heer Jezus,
U bleef trouw in de beproeving.
Laat ons delen in uw trouw
door ons te schenken
aan U die ons bewoont.
Vandaag en alle dagen van ons leven.
Amen.

Geliefde mensen, mogen wij in dagen van beproeving ervaren dat wij gedragen worden door een trouw die groter is dan onze eigen kracht.
Een vreugdevolle zondag,
kris

---

Om mee op weg te gaan

Herkennen wij dat kleine dagelijkse oorlogje in ons hart tussen goed en kwaad? En hoe wij soms zelfs de verleidingen omarmen die ons van God wegtrekken? Het is des mensen. Maar laten wij ons er steeds van bewust zijn dat er iets groter is dan onze nee-woorden: de Heer zelf, zijn inwoning, getekend door Gods barmhartigheid. Hij, die zelf trouw is gebleven, schenkt ons de genade om in Hem stand te houden en de juiste keuzes te maken. Laten wij ons aan Hem schenken zoals Hij zich onophoudelijk aan ons schenkt. Moge Pasen gebeuren.