donderdag in week 1 door het jaar

Geen God voor ons, maar leven voor God

Tekst overweging: Kris

In de eerste lezing zien we hoe het volk Israël God probeert mee te trekken in zijn eigen strijd. Na de nederlaag tegen de Filistijnen vragen de oudsten zich wel af wat er misging, maar ze blijven aan de oppervlakte. In plaats van zich werkelijk te bezinnen over hun relatie met de Heer, halen ze de ark naar het legerkamp, alsof Gods aanwezigheid kan worden ingezet om militair succes af te dwingen. De ark wordt een middel, geen teken meer van een levende relatie. Zo wordt God ingeschakeld in menselijke machtslogica, zonder bekering, zonder luisteren, zonder diepgang. God weigert mee te gaan in die manipulatie. Niet omdat Hij zijn volk verlaat, maar omdat zijn aanwezigheid niet samenvalt met menselijke macht of geweld. De nederlaag en het verlies van de ark tonen dat Gods aanwezigheid niet samenvalt met menselijke pogingen om Hem te gebruiken.

Die manipulatiezucht is niet enkel iets uit een ver verleden. Ook vandaag zien we hoe machtige leiders God en de Bijbel gebruiken om hun gezag te onderbouwen.
Sommigen leggen plechtig de hand op de Schrift en zweren trouw aan God en het eigen volk, terwijl ze tegelijk hun machtspositie aanwenden om te verdelen, te onderdrukken en narcistisch eigenbelang te dienen.
Anderen vieren Kerst in een besloten, sacraal kader, omringd door geestelijken. Ondertussen vallen ze buurlanden binnen om een vermeend historisch recht te herstellen. Die machtswellust kost vele duizenden levens, zowel van eigen soldaten als van tegenstanders, en brengt een stroom van vluchtelingen teweeg, om nog niet te spreken van een ongeziene wereldwijde wapenwedloop ten koste van menselijkheid en toekomst.
Weer anderen menen geweld en vernietiging te mogen rechtvaardigen in naam van veiligheid of zelfverdediging, overtuigd van hun eigen gelijk, terwijl hele bevolkingsgroepen worden vermalen en het woord ‘recht’ zijn ware betekenis verliest.
Telkens opnieuw wordt God ingeroepen om menselijk geweld te legitimeren, alsof Hij zich zou laten vastleggen op politieke agenda’s of militaire strategieën. Maar de Schrift is hier onverbiddelijk helder: God laat zich niet manipuleren door mensen die vroom spreken maar onrecht voortbrengen.

Maar pas op. We zijn er allemaal vatbaar voor. We zien dit niet enkel op het grote politieke veld, maar ook in ons eigen leven. Hoe vaak richten wij ons tot God met vragen en verlangens die vooral ons eigen belang dienen. We zoeken zijn steun voor keuzes die we al gemaakt hebben, voor plannen die vooral onszelf vooruithelpen, voor verlangens die weinig te maken hebben met liefde, rechtvaardigheid of trouw. We willen God aan onze kant, zonder ons leven werkelijk voor Hem open te leggen. Maar nogmaals: God laat zich niet gebruiken. Hij vraagt ernst, innerlijkheid en waarheid. Geloof dat de Schrift slechts selectief toelaat en zich niet laat vormen van binnenuit, blijft oppervlakkig en verliest de beweging waarin de mens zichzelf werkelijk aan God toevertrouwt.

In het evangelie van vandaag zien we iets soortgelijks. Jezus raakt de zieke man aan en geneest hem, uit mededogen en nabijheid -  een genezing dat geen eindpunt is, maar een teken dat uitnodigt tot een weg. Daarom vraagt Jezus hem om te zwijgen en eerst de weg van onderscheiding en gehoorzaamheid te gaan. Jezus weet dat zijn zending groter is dan één genezing, hoe bevrijdend die voor de man in kwestie ook is. Maar de man kan zijn enthousiasme niet bedwingen en vertelt overal wat er gebeurd is. Zo wordt het teken losgemaakt van zijn diepere betekenis. Het gevolg is dat Gods beweging wordt belemmerd. De mensen zochten Hem nu op als een weldoener uit de hemel, een genezer die zomaar even alle fysieke oneffenheden kwam recht trekken. Op die manier kon Jezus niet langer openlijk in een stad verschijnen, zo lezen we. Dit evangelie toont hoe enthousiasme zonder gehoorzaamheid de voortgang van Gods werk kan hinderen.

Niet het eigen enthousiasme staat centraal, maar Jezus zelf, die de mensheid komt aanraken in haar diepste binnenste om te tonen wie God in wezen is. Navolging vraagt leven in Hem, luisteren naar zijn weg, Hem volgen waar Hij gaat, ook wanneer dat leidt langs kwetsbaarheid en kruisdragen. Geen ik-geloof dat God inzet voor zichzelf, maar een Godsgeloof dat het eigen leven in zijn handen legt.

Beide lezingen wijzen in dezelfde richting. Geloof gaat niet om het inzetten van God voor onze doelen, maar om het ontvangen van zijn aanwezigheid die ons leven omvormt. Laten we waakzaam zijn dat God geen middel wordt, maar Heer mag zijn, en dat ontmoeting met Hem belangrijker is dan eigen succes.

Laten we bidden

God,
bevrijd ons van de neiging
om U naar onze hand te zetten.
Leer ons U zoeken om wie U bent,
niet om wat wij van U willen krijgen.
Moge ons leven een ruimte zijn
waarin uw wil kan groeien.
In Jezus’ naam.
Amen.

Geliefde mensen, mogen wij ons leven afstemmen op Gods aanwezigheid, die niet te grijpen is maar zich schenkt aan wie ontvankelijk leeft.
Een toegewijde donderdag,
kris

---

Om mee op weg te gaan

Betrap je jezelf er wel eens op dat je de neiging hebt om God naar jouw kant te trekken? Dat Hij je verlangens moet dienen? Dat je eigenlijk al lang alles beslist hebt en alleen nog zijn zegen vraagt? Laten we dan nederig worden en ons openen in eenvoud en ontvankelijkheid. Moge godsdienst opnieuw Gods-dienst worden.