dinsdag in week 6 door het jaar

Begeerte, zuurdesem en leven

Tekst overweging: Kris

Voor we morgen de veertigdagentijd ingaan, lezen we vandaag nog een tweede keer uit de Jakobusbrief. Hij spreekt over beproeving, begeerte en verleiding.

Het moge duidelijk zijn dat God geen bron van kwaad is, en uiteraard ook geen verleider daartoe. Hij lokt niemand in de zonde. Het kwaad groeit in het hart van de mens wanneer begeerte zich losmaakt van de wil van God. Jakobus tekent bijna een biologische ontwikkeling: begeerte, zonde, dood. Wat begint als een innerlijke neiging kan uitgroeien tot een levenshouding die ons verwijdert van God en van elkaar. Begeerte op zich is geen zonde, maar wanneer zij zich afsluit voor Gods licht, gaat zij haar eigen weg. Dan wordt het verlangen niet langer gericht op leven en liefde, maar op bezit, macht, zelfbevestiging en drang naar applaus. Uit zo’n ontspoord verlangen groeit zonde, een breuk in de relatie met God en met de ander. Jakobus spreekt over dood als gevolg van de zonde, in sommige gevallen fysiek maar vooral als een verstarring van het hart, het jezelf losweken van God en het leven zoals Hij het bedoelt.

Jakobus spreekt ook over beproeving. God beproeft mensen niet om hen te doen struikelen of om hun zwakheid bloot te leggen. Hij is de Vader van de hemellichten, in wie geen duisternis is, zoals de brief het verwoordt. Toch gaan mensen door stormen. Ze komen in elk mensenleven voor: ziekte die plots alles verandert, een relatie die onder druk komt te staan, verlies van werk, eenzaamheid op latere leeftijd, innerlijke twijfel die aan het geloof knaagt. Zulke beproevingen komen voort uit de omstandigheden van het leven, uit de gebrokenheid van onze wereld en soms uit menselijke keuzes. In zulke momenten is God geen afstandelijke toeschouwer. Hij kent het lijden van de mens en gaat daarin mee. Wie in die beproeving zijn vertrouwen op Hem richt, wordt niet gespaard van de strijd, maar vindt een houvast dat dieper reikt dan de omstandigheden. Standhouden in God betekent dat men zich niet laat meeslepen door wanhoop of bitterheid. Levensbeproeving kan een plaats worden waar geloof rijpt en waar de mens innerlijk sterker wordt.

In het christelijk geloof heerst soms de opvatting dat God ons in sommige gevallen in de beproeving zou leiden. Dit is - voor alle duidelijkheid - een misvatting. God leidt de mens niet in beproeving. Het zijn de omstandigheden van het leven die beproeven, de breekbaarheid van het bestaan, de grenzen van ons eigen hart. Het is waar, in het Onze Vader bidden we: ‘Breng ons niet in beproeving’. Deze bede betekent echter niet dat God mensen actief in valkuilen leidt, maar dat wij vragen om bescherming tegen situaties die ons leven of ons geloof overweldigen.

In het evangelie maken de leerlingen zich zorgen over brood, terwijl zij net de broodvermenigvuldiging hebben meegemaakt. Jezus spreekt over de zuurdesem van de farizeeën en van Herodes. Daarmee bedoelt Hij een innerlijke houding van ongeloof, geslotenheid, berekening en machtsdenken. Zuurdesem is iets kleins dat langzaam het hele deeg doordringt. Een verkeerde ingesteldheid kan het hele denken en leven kleuren.

De leerlingen hebben de overvloed gezien, zij hebben manden vol brood verzameld, en toch blijven zij redeneren vanuit tekort. Zelfs wie dicht bij Jezus leeft, kan blijven steken in een oppervlakkige geloofsvisie. Velen van ons hebben heel zeker momenten gekend waarop iets van Gods nabijheid tastbaar werd: een onverwachte wending ten goede, een woord dat precies op tijd kwam, een diepe vrede in een moeilijke beslissing, verzoening na jaren van afstand. Zulke ervaringen dragen ons, maar zij vormen geen automatische garantie dat het geloof voorgoed verdiept en sterk blijft. Het hart kan opnieuw verkrampt raken, angst kan terugkeren, vertrouwen kan verschralen.

Beide lezingen gaan vandaag over wat in het binnenste van de mens gebeurt. Jakobus spreekt over begeerte die kan uitgroeien tot zonde. Jezus waarschuwt voor de zuurdesem die het denken doordringt. Het begint klein, maar het werkt door in heel het leven. Wat laten wij in ons groeien? Welke begeerte voeden wij? Welk zuurdesem laten wij ons denken doordringen?

Morgen, met Aswoensdag, mogen we de vastentijd ingaan als een tijd van innerlijke zuivering en heroriëntering. Een tijd om eerlijk te kijken naar wat in ons groeit en om ons verlangen opnieuw te richten op Hem van wie alle Goeds komt. Moge onze weg naar Pasen een pelgrimage van het hart worden, geleid door Gods heilige Geest.

Laten we bidden

Vader,
van U komt alle Goeds.
Doorgrond ons hart
en leer ons onderscheiden
wat ons innerlijk vormt.
Schenk ons een trouw hart
in tijden van storm.
Maak ons sterk in U.
In Christus, onze Heer.
Amen.

Geliefde mensen, laten we elkaar vasthouden wanneer het bestaan ons op de proef stelt. Moge God ons behoeden en bewaren.
Met een hartelijke groet,
kris

---

Om mee op weg te gaan

Heb je ook soms dat wrange gevoel wanneer je toegegeven hebt aan neigingen tot begeerte, onder welke vorm ook? Omarm dit gevoel, want is het God zelf die je in de Geest laat aanvoelen dat je je van Hem verwijderd hebt. Dit tikken van God op je geweten is zijn barmhartigheid voor jou. Hij kan het als het ware niet verdragen dat je je afwendt van Hem. Koester dit gebeuren - het is pure genade - keer je weer naar Hem, gooi je in zijn armen. Pasen voor jou!